“Təthir ayəsi” Qurani-Kərimin Əhzab surəsinin 33-cü ayəsinin bir hissəsi olub, Əhli-beytin, xüsusilə də Əmirəlmöminin həzrət Əlinin (ə) məqamını bəyan edən ən mühüm ayələrdən sayılır. Bu ayə təfsir və rəvayətlərə əsasən, Peyğəmbər Xatəm (s), Əmirəlmöminin (ə), həzrət Fatimə (s.ə), imam Həsən (ə) və imam Hüseyn (ə) haqqında nazil olmuşdur. Bu ayə Allahın iradəsi ilə Əhli-beytdən (ə) günah və hər cür çirkinliyin uzaqlaşdırıldığını və onların tam paklığa çatdırıldığını bildirir. Buna görə də, şiə mənbələrində bu ayə Əhli-beytin məsumluğunu təsdiqləyən Qurani əsaslardan biri kimi qəbul edilir.
Ayənin mətni və tərcüməsi
Əhzab surəsinin 33-cü ayəsinin “Təthir” hissəsi belədir:
اِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنکمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکمْ تَطْهِیرًا
Allah yalnız istəyir ki, siz Əhli-beytdən hər cür çirkinliyi uzaqlaşdırsın və sizi tam şəkildə pak və təmiz etsin.
Nazilolma yeri
Bu ayənin həzrət Peyğəmbərin (s) həyat yoldaşı Ümmü Sələmənin evində nazil olduğu nəql edilir. Ayə nazil olarkən Peyğəmbər (s) ilə birlikdə Əmirəlmöminin (ə), həzrət Fatimə (s.ə), imam Həsən (ə) və imam Hüseyn (ə) orada idilər.
Ümmü Sələmə nəql edir ki, Peyğəmbər (s) həmin şəxsləri “kisa” (örtük) altına alaraq buyurdu:
“Allahım! Bunlar mənim Əhli-beytimdir, onları hər cür çirkinlikdən pak et.”
Ümmü Sələmə soruşdu:
“Ya Rəsulallah, mən də Əhli-beytdənəmmi?”
Peyğəmbər (s) buyurdu:
“Sən xeyir və yaxşılıq üzərindəsən, lakin bu xüsusi Əhli-beyt bu şəxslərdir.” (1)
Şiə mənbələrində “Təthir”in nazilolma səbəbi
Əmirəlmöminin (ə) nəql edir ki, Peyğəmbər (s) yatdığı bir gecədə onu, həzrət Fatiməni (s.ə), imam Həsən və imam Hüseyni (ə) bir yerə toplayıb üstünə ağ bir əba (kisa) saldı. Daha sonra bu ayə nazil oldu:
“Həqiqətən, Allah siz Əhli-beytdən hər cür çirkinliyi uzaqlaşdırmaq və sizi tam şəkildə pak etmək istəyir.”
Bu vaxt Cəbrail (ə) belə dedi:
“Ey Məhəmməd! Mən də sizdənəm.” Buna görə də bəzi rəvayətlərdə “Əhli-beyt” məfhumu altı nəfərlə əlaqələndirilir. (2)
Ayənin tətbiq olunduğu şəxslər
Peyğəmbər (s) bu ayənin yalnız aşağıdakı şəxslər haqqında nazil olduğunu bəyan etmişdir:
- Məhəmməd (s) peyğəmbər
- Əmirəlmöminin Əli (ə)
- Həzrət Fatimə (s.ə)
- İmam Həsən (ə)
- İmam Hüseyn (ə)
- Hüseynin (ə) nəslindən olan doqquz imam (ə) (3)
Əhli-beytin üstünlüyü barədə imam Əlinin (ə) kəlamı
Əmirəlmöminin (ə) buyurmuşdur ki, Allah-Taala Əhli-beyti digər insanlardan üstün etmişdir. Çünki Qurani-Kərimdə buyurulur:
“Allah yalnız istəyir ki, siz Əhli-beytdən hər cür çirkinliyi uzaqlaşdırıb sizi pak və təmiz etsin.”
O həzrət əlavə edərək bildirir ki, Allah onları həm zahiri, həm də batini günahlardan uzaq etmiş və haqq yolunda qərar vermişdir. (4)
Əmirəlmöminin (ə) — haqqın meyarı və hidayətin təcəssümü
Bu rəvayətlərdə Peyğəmbər (s) Əmirəlmöminin həzrət Əlinin (ə) yüksək və bənzərsiz məqamını Qurani-Kərim və Əhli-beytlə yanaşı haqqın ölçüsü və hidayətin yol göstəricisi kimi tanıtdırır.
İmam Sadiqdən (ə) nəql olunur ki, Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:
- “Əli (ə) möminlərin sərvəridir.”
- “Əli dinin sütunudur.”
- “O, məndən sonra haqq yolunda insanlarla döyüşəcək kəsdir.”
- “Haqq həmişə Əli ilədir, o necə davranırsa davranır.”
Həmçinin Peyğəmbər (s) “Səqəleyn hədisi”ndə belə buyurmuşdur:
“Sizin aranızda iki ağır əmanət qoyuram: Allahın kitabı və Əhli-beytim. Əgər onlara sarılsanız, heç vaxt azmazsınız…”
O Həzrət (s) əlavə etmişdir ki, ümmət Qiyamət günü Kövsər hovuzu kənarında bu əmanətlər barədə sorğu-sual olunacaq və Əhli-beytdən (ə) öyrənmək və onlardan önə keçmək yol azğınlığına səbəb olacaqdır.
Bu həqiqətlər göstərir ki, Peyğəmbərin (s) risaləti insanlara tam şəkildə çatdırılmış və haqqın meyarı aydın şəkildə bəyan edilmişdir.(5)
Mənbələr:
[1] Əmali Tusi, s. 264; Məani əl-Əxbar, c. 2, s. 403; Cami əl-Bəyan, c. 5, s. 22; əl-Burhan fi Təfsiril-Quran, c. 4, s. 468.
[2] Bihar əl-Ənvar, c. 31, s. 445.
[3] əl-İhticac, c. 1, s. 148.
[4] Bihar əl-Ənvar, c. 25, s. 213.
[5] əl-Kafi, c. 1, s. 293.
