Qurani-Kərimdə Uca Allahın Əmirəl-möminin Əlini (ə) birbaşa və ya dolayı şəkildə yad etdiyi saysız-hesabsız ayələr mövcuddur.
Qurani-Kərimdə Əmirəl-mömininin (ə) adı bir sıra ayələrdə istər birbaşa, istərsə də dolayı şəkildə zikr edilmişdir:
– «Vilayət» ayəsi:
«Sizin vəliniz yalnız Allah, Onun Rəsulu və iman gətirənlərdir – o kəslər ki, namaz qılır və rüku halında zəkat verirlər.» (1)
Bu ayənin nazil olma səbəbi Əmirəl-möminin Əli (ə) haqqındadır. (2)
– «Təbliğ» ayəsi:
«Ey Peyğəmbər! Rəbbin tərəfindən sənə nazil ediləni çatdır. Əgər bunu etməsən, Onun risalətini çatdırmamış olarsan. Allah səni insanların (şərindən) qoruyacaqdır. Həqiqətən, Allah kafirlər dəstəsini hidayət etməz.» (3)
Bu ayə Qədir-Xum günü nazil olmuşdur və mənası budur: «Ey Allahın Rəsulu (s)! Allah tərəfindən Əli ibn Əbu Talibin (ə) fəzilətləri barədə sənə nazil ediləni insanlara çatdır.» (4)
– «Təthir» ayəsi:
«Allah yalnız siz Əhli-beytdən hər cür çirkinliyi uzaqlaşdırmaq və sizi tamamilə pak etmək istəyir.» (5)
Bu ayə Allahın Rəsulu (s), Əmirəl-möminin Əli (ə), Fatimeyi-Zəhra (s.ə), İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) haqqında nazil olmuşdur. (6)
– «Məvəddət» ayəsi:
«De: “Mən bunun müqabilində sizdən yaxınlarıma məhəbbətdən başqa heç bir mükafat istəmirəm.”» (7)
Bu ayə Əhli-beyt (ə) – Əmirəl-möminin Əli (ə), Fatimeyi-Zəhra (s.ə), İmam Həsən (ə) və İmam Hüseyn (ə) haqqında nazil olmuşdur. Onlar Əshabi-Kisadırlar. (8)
– «Leylətül-məbit» ayəsi:
«İnsanlardan eləsi də vardır ki, Allahın razılığını qazanmaq naminə canını fəda edər. Allah Öz bəndələrinə qarşı çox mərhəmətlidir.» (9)
Bu ayə Əmirəl-möminin (ə) haqqında nazil olmuşdur. Belə ki, Peyğəmbər (s) Məkkədən hicrət edərkən borcların ödənilməsi və əmanətlərin sahiblərinə qaytarılması üçün Əlini (ə) Məkkədə saxladı, o Həzrət də Peyğəmbərin (s) yatağında yatdı. (10)
– «Mübahilə» ayəsi:
«De: “Gəlin, biz öz övladlarımızı, siz də öz övladlarınızı; biz öz qadınlarımızı, siz də öz qadınlarınızı; biz öz canlarımızı, siz də öz canlarınızı çağıraq. Sonra dua edib Allahın lənətini yalançılara diləyək.”» (11)
Bu ayə nazil olduqda Allahın Rəsulu (s) Əmirəl-möminin Əlini (ə), Fatimeyi-Zəhranı (s.ə), İmam Həsəni (ə) və İmam Hüseyni (ə) özü ilə birlikdə mübahiləyə apardı. (12)
– «Tövbə» ayəsi:
«Adəm Rəbbindən bəzi kəlmələri öyrəndi və Allah onun tövbəsini qəbul etdi. Həqiqətən, O, tövbələri qəbul edən və mərhəmətlidir.» (13)
Rəvayətə görə, bu «kəlmələr» Peyğəmbəri-Əkrəmin (s), Əmirəl-möminin Əlinin (ə), Həzrət Fatimənin (s.ə), İmam Həsənin (ə) və İmam Hüseynin (ə) haqqına edilən dua və təvəssül olmuşdur. (14)
– «İbrahimin imtahanı» ayəsi:
«(Allah) buyurdu: “Mən səni insanlara imam təyin edəcəyəm.” İbrahim dedi: “Nəslimdən də?” Buyurdu: “Mənim əhdim zalımlara çatmaz.”» (15)
Peyğəmbər (s) buyurmuşdur:
«Bu dua mənə və qardaşım Əliyə (ə) çatdı. Biz heç vaxt bütə səcdə etmədik. Allah məni peyğəmbər, Əlini isə mənim canişinim qərar verdi.» (16)
– «Vudd» ayəsi:
«İman gətirib saleh əməllər görənlər üçün Rəhman (Allah) qəlblərdə məhəbbət yaradacaqdır.» (17)
Bu ayədə qeyd olunan məhəbbət Əmirəl-mömininin (ə) vilayət və məhəbbəti kimi təfsir edilmişdir. (18)
– «Hadi» ayəsi:
«Sən yalnız xəbərdar edənsən və hər bir qövmün bir hidayətçisi vardır.» (19)
İmam Baqirdən (ə) bu ayə haqqında soruşulduqda buyurdu:
«Allahın Rəsulu (s) xəbərdar edən (münzir), Əli (ə) isə hidayət edəndir (hadi). Hər bir imam da yaşadığı dövrün hidayətçisidir.» (20)
Mənbələr
- Maidə surəsi, ayə 55.
- İqtisad (Şeyx Tusi), s. 198.
- Maidə surəsi, ayə 67.
- Rövzətül-müttəqin, c. 1, s. 245.
- Əhzab surəsi, ayə 33.
- Mötəbər, c. 1, s. 23.
- Şura surəsi, ayə 23.
- əl-Vafi, c. 3, s. 903.
- Bəqərə surəsi, ayə 207.
- Rövzətül-vaizin, s. 104.
- Ali-İmran surəsi, ayə 61.
- Misbahül-mütəhəccid, s. 759.
- Bəqərə surəsi, ayə 37.
- əl-Kafi, c. 8, s. 305.
- Bəqərə surəsi, ayə 124.
- Əmali, s. 379.
- Məryəm surəsi, ayə 96.
- əl-Kafi, c. 1, s. 431.
- Rəd surəsi, ayə 7.
- Hidayətul-ummə, c. 1, s. 15.
