Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmməd Cəfər Təbsi “Böyük Qədir-Xum hadisəsinin tarix boyu təhrifləri” adlı yazısında belə qeyd edir:
Lakin “من کنت مولاه فعلی مولاه” hədisinin sənəd baxımından etibarsız olması barədə şübhəni İbn Həzm Zahiri Qurtubi Yəzidi (vəfatı 456 hicri) “əl-Fasl fil-əhva vəl-miləl” kitabında belə ifadə etmişdir:
أما من كنت مولاه فعلي مولاه فلا يصحّ من طريق الثقات أصلاً
Amma “Mən kimin mövlasıyam, Əli də onun mövlasıdır” hədisi etibarlı ravilər tərəfindən ümumiyyətlə səhih şəkildə sabit deyil. [1]
Eyni fikri o, “əl-Mufazilə” kitabında da təkrarlamışdır. [2]
Həqiqət və reallıq
Birinci cavab
Bu şübhəyə cavab olaraq demək kifayətdir ki, Hafiz Zəhəbi (vəfatı 748 hicri) bu hədisə ən yüksək dəyəri vermiş və belə yazmışdır:
“Bu hədis çox yüksək səviyyədə həsən (yaxşı) bir hədisdir və mətn baxımından mütəvatirdir.” [3]
Zəhəbi başqa bir yerdə də deyir:
Hədis şübhəsiz şəkildə sabitdir. [4]
Bundan əlavə, Zəhəbi bu barədə şəxsi inamını da ifadə edərək deyir:
Mən qəti şəkildə əminəm ki, Allah Rəsulu (s) bu hədisi buyurmuşdur. [5]
İkinci cavab
Tirmizi (vəfatı 279 hicri) də bu hədisi səhih hesab edən hədis alimlərindəndir və belə deyir:
Hədis əl-Ğədir həsən və səhihdir. [6]
Üçüncü cavab
Qəzali (vəfatı 505 hicri) bu hədisin mətnini bütün müsəlmanların yekdil qəbul etdiyi bir həqiqət kimi qeyd edərək yazır:
“Bütün böyük alimlər Qədir Xum günü xütbəsində bu hədisin mətnində ittifaq etmişlər: Mən kimin mövlasıyam, Əli də onun mövlasıdır.” [7]
Hədis elmi sahəsində mütəxəssislərin bu kimi açıq bəyanatları mövcud olduğu halda, İbn Həzmin iddiasının zəifliyi barədə ciddi şübhə qalmaz.
Bununla yanaşı, Qədir Xum hədisinin səhihliyini təsdiq edən, lakin onun məzmununa əməl etməyənlərdən biri kimi Əbu Hüreyrənin adı da qeyd edilir.
Əbu Hüreyrə bu hədisi nəql edən səhih rəvayətçilərdəndir. İbn Əbi Şeybə (vəfatı 235 hicri), Buxarinin müəllimi, Əbu Yezid Udi vasitəsilə və onun atasından nəql edir ki, Əbu Hüreyrə məscidə daxil oldu və insanlar onun ətrafına toplandı.
Bu zaman bir gənc ona dedi:
Allah xatirinə səni and verirəm, Peyğəmbərin (s) belə dediyini eşitmisənmi: “Mən kimin mövlasıyam, Əli də onun mövlasıdır. Allahım! Əlini sevəni sev, ona düşmən olanla düşmən ol.”
Əbu Hüreyrə dedi: Bəli, eşitmişəm.
Gənc ona dedi: O halda mən səndən uzağam və şahidlik edirəm ki, sən Əlinin dostlarına düşmən, düşmənlərinə isə dost olmusan.
Bu zaman insanlar ona daşa atmağa başladılar. [8]
Mənbələr
[1] əl-Fasl fil-əhva vəl-miləl, c. 3, s. 6.
[2] əl-Mufazilə, s. 264.
[3] Siyəru Əlamu ən-Nübələ, c. 5, s. 415.
[4] Siyəru Əlamu ən-Nübələ, c. 8, s. 335.
[5] Mən qəti şəkildə əminəm ki, Peyğəmbər (s) bunu demişdir. — Siyəru Əlamu ən-Nübələ, c. 5, s. 415 və c. 8, s. 335.
[6] Səhih Tirmizi”, c. 5, s. 633.
[7] Sirrül-aləmin, s. 453.
[8] əl-Musənnəf, c. 7, s. 499, hədis 22092.
