Bu yazının dördüncü hissəsində Əlinin (ələyhis-səlam) yerinə başqa bir şəxsin gətirilməsi təklifi açıqlanmışdı. Bu hissədə isə xilafətdə ortaq olmaq təklifi bəyan edilir:
- Xilafətdə ortaq olmaq təklifi [1]
Qədir Xum xütbəsinin tamamlanmasından, hamının Əmirəl-mömininlə (ələyhis-səlam) beyət etməsindən və bir neçə sui-qəsd planının uğursuzluğa düçar olmasından sonra da münafiqlər sakitləşmədilər. Onlar Qədir Xum hadisəsində Əlinin (ələyhis-səlam) vilayətinin elanını geri almaq üçün başqa yollar axtarmaqda davam edirdilər.
Münafiqlərin zəif düşüncələrində tapdıqları beşinci məsələ, başqalarının Əli (ələyhis-səlam) ilə xilafətdə ortaq olması məsələsi idi. Onlar bu istəyi Qədir Xum xütbəsindən əvvəl də Peyğəmbərin (səllahu ələyhi və alihi) yanında irəli sürmüşdülər.
Bu fitnəni hesablanmış şəkildə həyata keçirməyə başladılar.
Əvvəlcə Qüreyşdən olan bir qrup münafiq, bunu Qüreyşin iştirak tələbi kimi və guya xeyirxahlıq məqsədi ilə belə dedilər:
Əgər Rəbbinin əmrinə qarşı çıxmaq qorxusundan Əlini (ələyhis-səlam) dəyişdirib başqasını gətirə bilmirsənsə, onda heç olmasa Qüreyşdən bir nəfəri onunla xilafətdə ortaq et ki, insanlar onun varlığı ilə sakitləşsinlər, sizin işiniz nəticə versin və camaat sizə qarşı çıxmasın.
Bunun ardınca, “Səhifə”ni imzalayan beş nəfərdən biri olan Məaz ibn Cəbəl başqa bir qrup münafiqlə birlikdə Peyğəmbərin (səllahu ələyhi və alihi) yanına gəldi və bu dəfə Qüreyşin canişinlik üçün nəzərdə tutduğu şəxslərin adını çəkərək dedi:
“Ey Allahın Rəsulu! Əgər Əbu Bəkr və Öməri Əli ilə xilafətdə ortaq etsən, insanlar sakitləşər, onda onların xeyrinə olan iş həyata keçmiş olar! Onları Əlinin vilayətində ortaq et ki, sənin sözünü qəbul etməyə hazır olsunlar və onu qəbul etsinlər.”
Bu mərhələdən sonra Qüreyşdən olan bir qrup münafiq Ömərlə birlikdə Peyğəmbərin (səllahu ələyhi və alihi) yanına gəldilər və bu dəfə onların sözçüsü olaraq Ömər dedi:
“Ey Allahın Rəsulu! Biz bütlərə ibadəti tərk etdik və sənə tabe olduq. Elə isə bizi də onun vilayətində ortaq et ki, onun şəriki olaq.”
Beləliklə, bu fitnə mümkün olan bütün formalarda həyata keçirildi və xilafətdə şəriklik təklifi açıq şəkildə Peyğəmbərin (səllahu ələyhi və alihi) hüzurunda irəli sürüldü. Halbuki həmin böyük mərasimdən sonra belə bir təklifə heç bir yer qalmamışdı və Allahın hikmətli əmri qarşısında Əlinin (ələyhis-səlam) vilayəti barədə edilən bu məsləhətlər yalnız gülünc görünürdü.
Peyğəmbər (səllahu ələyhi və alihi) onlara cavab verərək bunun ilahi bir əmr olduğunu və öz ixtiyarında olmadığını bildirsə də, Qədir Xum hadisəsinin bütün mərhələlərində olduğu kimi, burada da hər fitnəkara vəhy vasitəsilə birbaşa ilahi cavab verildi.
Dərhal Zümər surəsinin 65-66-cı ayələri nazil oldu. Xitab zahirdə Peyğəmbərə (səllahu ələyhi və alihi) olsa da, əslində bu təklifləri irəli sürənləri hədəfə alırdı:
وَ لَقَدْ اُوحِىَ اِلَيْكَ وَ اِلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ اَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرينَ. بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشّاكِرينَ
Sənə və səndən əvvəlkilərə vəhy olunmuşdur ki, əgər şərik qoşsan, əməlin puça çıxar və ziyana uğrayanlardan olarsan. Əksinə, yalnız Allaha ibadət et və şükür edənlərdən ol.
Ömər bu ayəni sanki başına enən bir çəkic kimi hiss etdi, yoldaşlarını Peyğəmbərin (səllahu ələyhi və alihi) yanında qoyaraq tələsik şəkildə oradan çıxdı.
Bu ayənin nazil olması yalnız başqalarının xilafətdə ortaq edilməsinə verilən mənfi cavab deyildi; eyni zamanda belə bir təklifə qarşı ilahi qəzəbi və ciddi xəbərdarlığı göstərirdi.
Belə qəti bir cavabın Qurani-Kərimdə yer alması zəruri idi ki, bu təklifi irəli sürənlərə qarşı əbədi bir sənəd və dəlil olaraq qalsın. [2]
Mənbələr:
- Vaqiə-yi Qurani-yi Qədir, səh. 142.
- Bihar əl-Ənvar, c. 23, səh. 362, 380; c. 36, səh. 152; c. 37, səh. 120, 160, 161; Əvalim əl-Ulum, c. 3/15, səh. 67, 85, 136, 149.
