Tarixi mənbələrdə Nəcəf, Fərat çayı kənarında yerləşən bir kənd kimi tanıdılır. Təbəri nəql edir: “Mənsur Dəvaniqi Abdullah ibn Həsəni və ailəsini həbs etdikdə, onları Nəcəfə apardılar. Abdullah həsrətlə dedi: Bu kənddə bizi bu zalımın əlindən qurtaracaq bir kimsə yoxdurmu?”
Bu rəvayət göstərir ki, o dövrdə Nəcəf tanınmış bir məkan olmuşdur. Yalnız Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın dəfn yeri barədə səhabələr arasında fikir ayrılığı var idi, lakin məsum imamlar Nəcəfi-əşrəfi möminlərin mövlasının mübarək məzarı kimi təqdim etmişlər.
Əhli-beyt (əleyhimussalam) rəvayətləri
Bəziləri deyirdi ki, Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbri “Rəhbə”-dədir, bəziləri isə Rey şəhərində olduğunu iddia edirdi. Lakin İmam Musa Kazım (əleyhissalam) səhabələrin sualına cavab olaraq buyurmuşdur: “Onu Ğəra bölgəsində ziyarət et.”
Həsən ibn Cəhm İmam Musa Kazımdan (əleyhissalam) nəql edir: “Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbri Süvəyya adlı bir ərazidə, ondan bir qədər yuxarıdadır.”
Bu, Səfvan Cəmmalın İmam Sadiqdən (əleyhissalam) nəql etdiyi rəvayətlə eynidir: “Kufənin arxasında yerləşən Ğəriyə çatdıqda, oradan keç, Nəcəfə tərəf yönəl və bir az sağa meyl et. Ağ təpələrə və Süvəyya məntəqəsinə çatdıqda, bil ki, Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbri məhz oradadır.”
Bəzi səhabələr bu rəvayətləri qəbul etmir və deyirdilər ki, qəbir Kufə məscidində və ya darül-imarədədir. Lakin imamlar (əleyhimussalam) təkid edirdilər ki, Allah-taala Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbrini nə Kufə sarayında, nə də məsciddə yerləşdirmiş, əksinə düşmənlərdən qorumaq üçün onu gizli saxlamışdır.
İmam Musa Kazım (əleyhissalam) sonda buyurmuşdur: “Qəbrin yerini düzgün tanımaq Allah tərəfindən bir nemətdir və kim buna nail olarsa, ilahi lütfdən bəhrələnmiş olar.”
Əhməd ibn Məhəmməd ibn Əbi Nəsr deyir: “İmam Rzadan (əleyhissalam) soruşdum: Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbri haradadır? Buyurdu: Ğəradadir. Dedim: Bəziləri deyir ki, Rəhbədə dəfn olunub. Buyurdu: Bu doğru deyil. Digərləri isə deyir ki, məsciddə dəfn edilib, lakin bu da düzgün deyil.”
İmam Hadinin (ə) Əmirəlmömininin (ə) müqəddəs məqbərəsini ziyarət etməsi
Seyyid ibn Tavus “Ənvar fi tarix əl-əimmətil-əthar” kitabında belə nəql edir:
“Əbu Əli Məhəmməd ibn Əbi Bəkr Həmmam ibn Süheyl İskafi rəvayət etmişdir ki, bu nəqlə əsasən, İmam Məhəmməd Baqir (əleyhissalam) Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbrinin yerini müəyyən edən imamlardan olmuş və hazırda ziyarətgah olan məkanı göstərmişdir.”
O, həmçinin qeyd edir ki, Əbu Əli ibn Həmmam “Ənvar” kitabında belə yazmışdır:
“İmam Həsən Əskəri (əleyhissalam) da Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın dəfn olunduğu yerə işarə edən və indiki ziyarətgahın məhz həmin məkan olduğunu təsdiqləyən imamlardan biridir.”
Seyyid Əbdülkərim ibn Tavus öz sənədi ilə Hüseyn ibn Ruh Növbəxti və Osman ibn Səid Əmri vasitəsilə İmam Həsən Əskəridən (əleyhissalam), o da atasından – İmam Hadi (əleyhissalam)-dan nəql edir:
“Həmin Həzrət, Mötəsim onu Samirraya gətirdiyi ilin Qədir günündə Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbrini ziyarət etdi, onun qarşısında dayanaraq bir ziyarətnamə oxudu.”
Rəvayətdə qeyd olunur ki, İmam Hadi (əleyhissalam) ziyarət zamanı belə deyirdi:
“Salam olsun sənə, ey Allahın vəlisi! Sən ilk məzlum və haqqı qəsb edilən ilk şəxs idin. Səbir etdin və bunu Allah yolunda saydın, nəhayət, ölüm sənə yetişdi… Şəhadət verirəm ki, sən Allahla görüşə şəhid olaraq getdin. Allah sənin qatillərini müxtəlif əzablara düçar etsin. Mən sənin haqqını tanıyaraq və düşmənlərinlə düşmənçilik edərək səni ziyarətə gəlmişəm və bu əhdimi Rəbbimin dərgahına təqdim edirəm.”
Əhli-beytdən (əleyhimussalam) nəql olunan rəvayətlərə diqqət yetirdikdə, Əmirəlmöminin (əleyhissalam)-ın qəbrinin yeri ilə bağlı heç bir ixtilaf və ya ziddiyyət görünmür. Çünki bu rəvayətlərin hamısı açıq şəkildə Nəcəfi-əşrəf torpağında olan müəyyən nişanələrə işarə edir.
Mənbə:
“Tarix əl-mərqəd əl-əlavi əl-mutahhar” kitabından götürülmüşdür.
