Ramazan ayının müqəddəsliyi və onun hörmətini pozanların Əmirəlmöminin Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam) tərəfindən cəzalandırılması

Əmirəlmöminin (əleyhissəlam) uzaqgörənlik və hikmətlə daim insanların tərbiyəsini əxlaqi və dini prinsiplər əsasında möhkəmləndirməyə çalışırdı və cəzanı yalnız islah edici bir vasitə kimi istifadə edirdi. Başqalarının hüquqlarına hörmət etmək və cəmiyyətin nizamını qorumaq, onun bu məsələlərə yanaşmasında əsas prinsiplərdən idi.

Məscidlərə təsirli sosial və siyasi institut kimi diqqət

İslamın əziz Peyğəmbərinin və Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam) il boyu, xüsusilə də Ramazan mövsümündə məscidlərə bağlı olması yalnız ibadət xarakteri daşımırdı.

Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam)-ın canı xəvaric və Müaviyə ibn Əbu Süfyan tərəfdarları tərəfindən təhdid edilsə də, o, Ramazan günlərində mühafizəçilərsiz məscidə gedirdi. Bu isə xəvaricin məsciddə ona qarşı sui-qəsd planını daha da cəsarətləndirmişdi. (1)

Həzrət Ramazanda məscidə gedərkən “əs-salat, əs-salat” (namaza tələsin) nidaları ilə insanları məscidlərə dəvət edir və bu ayda böyük məscid və digər məscidlərə baş çəkirdi. (2, 3)

Bu ziyarətlər zamanı o, məscidlərin işıqlandırılması və Qurani-Kərim tilavəti kimi gözəl ənənələri təşviq və təsdiq edirdi. (4)

Məscidlərin işıqlandırılmasına təşviq, Quran qiraəti məclisləri, təharət üçün yerlərin ayrılması və qadınlarla uşaqların məscidə gəlməsi üçün şərait yaradılması bu təşəbbüslərdən idi. (5, 6, 7)

Onun səhabələrindən Urfəcə Səqəfi nəql edir ki, Ramazan ayında Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam) tərəfindən qadınlar üçün imam təyin edilmişdi. (8)

Sosial hüquqlarda dini şüarların hörmətinin qorunması

İmamların həyat tərzində bu gün və mövsümlərə hörmətlə yanaşmanın bir çox nümunələri mövcuddur.

Həzrət bəzi hədislərdə bildirirdi ki, Ramazan ayında hətta günortadan sonra öz şəhərinə qayıdan səyyahın və ya şəri hökmlərə görə oruc tuta bilməyən qadınların açıq şəkildə yemək və içmək etməsi münasib deyil. (9, 10)

Ramazanın müqəddəsliyini qorumaq baxımından Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam)-ın yanaşmalarından biri də bu ayın hörmətini pozanların cəzasını ağırlaşdırmaq idi.

Qeys ibn Əmr Hərisi, Nəcaşi adı ilə tanınan Kufə şairi və Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam)-ın tərəfdarlarından biri idi və Siffeyn döyüşündə onun tərəfində vuruşmuşdu. Şeir ustalığı və qəbilə nüfuzu səbəbilə Şam və İraq arasında mədəni rəqabətdə mühüm rol oynayırdı və Kufədə olması böyük əhəmiyyət daşıyırdı. (11)

Lakin sonradan onun Müaviyə ibn Əbu Süfyan tərəfinə keçməsinə və Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam)-ı, həmçinin Kufə və İraqın ictimai-mədəni mövqeyini tənqid edən şeirlər yazmasına səbəb, Həzrətin Ramazan ayının hörmətinin qorunmasına göstərdiyi ciddi münasibət oldu. (12)

Belə ki, o, Ramazan ayında Kufə ətrafında şərab içmişdi və buna görə də Əli ibn Əbu Talib (əleyhissəlam) şəri cəzaya əlavə olaraq Ramazanın hörmətini pozduğuna görə 20 qamçı da əlavə etmişdi. (13)

Nəcaşi bu cəzanın niyə ağırlaşdırıldığını soruşduqda, Həzrət onun Allah qarşısında cürət göstərdiyini və Ramazanın hörmətini pozduğunu səbəb kimi göstərərək belə buyurmuşdu:

“Bizim övladlarımız oruc tutduğu halda, sən Ramazanın hörmətini saxlamırsan.” (14)

Mənbələr

1. İbn əl-Cövzi, Əl-Muntazam fi tarix əl-üməm vəl-müluk, tədqiq: Məhəmməd Əbdülqadir Ata və Mustafa Əbdülqadir Ata, Beyrut: Dar əl-Kutub əl-İlmiyyə, 1412 h.q., c. 5, s. 178.
2. Əhməd ibn Yəhya əl-Bəlazuri, əvvəlki əsər, c. 2, s. 495.
3. İbn əl-Əsir, Əsəd əl-Ğabə, Beyrut: Dar əl-Fikr, 1409 h.q., c. 3, s. 669.
4. Həmin mənbə; İbn əl-Cövzi, əvvəlki əsər, c. 4, s. 180.
5. İbn əl-Əsir, Əsəd əl-Ğabə, Beyrut: Dar əl-Fikr, 1409 h.q., c. 3, s. 669.
6. İbn əl-Cövzi, əvvəlki əsər, c. 4, s. 180.
7. Qazi Nüman, əvvəlki əsər, c. 1, s. 149; Məhəmməd Baqir Məclisi, əvvəlki əsər, c. 80, s. 381.
8. Əbdürrazzaq əs-Sənani, Əl-Müsənnəf, tədqiq: Həbibür-Rəhman əl-Əzəmi, nəşr yeri göstərilməyib: Məclis əl-İlmi nəşrləri, tarixsiz, c. 3, s. 152; Əhməd ibn Hüseyn əl-Beyhəqi, Əs-Sünən əl-Kübra, Beyrut: Dar əl-Fikr, tarixsiz, c. 2, s. 494.
9. Fəzlullah Rəvəndi, Ən-Nəvadir, tədqiq: Səid Rza Əli Əsgəri, Qum: Müəssisə-yi Darülhədis əs-Səqafiyyə, tarixsiz, s. 181.
10. Məhəmməd ibn Əşəs əl-Kufi, Əl-Cəfəriyyat, təshih: Məhəmməd Sadiqi Ərdistani, Qum: Müəssisə əs-Səqafə əl-İslamiyyə li-Kuşanpur, 1375, s. 106.
11. İbrahim ibn Məhəmməd əs-Səqəfi əl-Kufi, Əl-Ğarat, tədqiq: Cəlaləddin Hüseyni Urməvi, Tehran: Əncümən-i Asar-i Milli, 1353, c. 2, s. 901–903.
12. Həmin mənbə, s. 902.
13. Həmin mənbə, s. 901.
14. Həmin mənbə, s. 903.