“Doktor Ticani, əhli-sünnənin Qədirə aid ayələr haqqındakı sözlərinə dair tənqid irəli sürür:
Allah Maidə surəsinin 67-ci ayəsində buyurur:
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ ۚ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ
Ey Peyğəmbər! Rəbbindən sənə nazil olanı (insanlara) təbliğ et! Əgər belə etməsən, Onun risalətini (elçiliyini) təbliğ etməmiş olarsan. Allah səni insanlardan (onların şərindən) qoruyar.
Əhli-sünnə və camaatdan olan bəzi müfəssirlər deyirlər:
Bu ayə dəvətin başlanğıcında nazil olmuşdur. Elə o vaxt ki, Rəsulullah (s) öz canını qorumaq üçün mühafizəçilər təyin etmişdi. Bu ayə nazil olanda mühafizəçilərə buyurdu:
Gedin, sizə ehtiyac yoxdur, çünki Allah Özü mənim canımı qoruyacaqdır.
İbn Cərid və İbn Mərdəviyyə, Abdullah ibn Süqeyqdən nəql etmişlər ki, dedi: “Bəzi səhabələr Rəsulullahın (s) yanında mühafizəçilik etmək üçün həmişə onunla birlikdə gedirdilər. Bu ayə nazil olanda onlara buyurdu: “Ey insanlar! Öz işlərinizə baxın, çünki Allah məni insanların şərindən qoruyacaqdır.”
İbn Hibban və İbn Mərdəviyyə, Əbu Hureyrədən nəql etmişlər ki, dedi: “Nə vaxt Peyğəmbərlə (s) səfərə çıxsaydıq, ən gözəl və ən böyük ağacı onun istirahəti üçün ayırardıq. Bir gün səfərlərin birində Həzrət bir ağacın altında əyləşmiş və qılıncını ondan asmışdı. Bir nəfər gəldi, qılıncı götürdü və Peyğəmbərə (s) tərəf dönərək dedi: “Ya Məhəmməd! Səni məndən kim xilas edə bilər?” Həzrət buyurdu: “Allah məni xilas edir. Qılıncı yerinə qoy.”
Sonra o (həmin şəxs) qılıncı yerə qoydu. O zaman bu ayə nazil oldu:
وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ Allah səni insanlardan qoruyar.
Həmçinin Tirmizi, Hakim və Əbu Nəim, Aişədən nəql etmişlər ki, dedi: Rəsulullahın (s) mühafizəçiləri var idi. Lakin وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ayəsi nazil olduqdan sonra onlara buyurdu: Ey insanlar! Gedin, çünki Allah məni qoruyur.
Təbarani, Əbu Nəim “Dəlail” əsərində, İbn Mərdəviyyə və İbn Əsakir, İbn Abbasdan nəql etmişlər ki, dedi:
Peyğəmbəri (s) mühafizəçilər qoruyurdu və hər gün onun əmisi Əbu Talib Bəni-Haşimdən birini onu mühafizə etmək üçün göndərərdi. Bir gün Peyğəmbər ona buyuruldu: Ey əmi! Allah məni qoruyur, artıq mənim üçün heç kəsi göndərməyə ehtiyac yoxdur.
Şübhənin cavabı
Bütün bu rəvayətlər göstərir ki, ayə dəvətdən əvvəl nazil olmuşdur və hətta bəziləri bunun Əbu Talibin sağlığında və Hicrətdən xeyli illər əvvəl olduğunu açıq şəkildə bildirmişlər.
Xüsusilə Əbu Hureyrənin rəvayəti – gördüyünüz kimi.
Deməli, bu rəvayətdə təhrif və yalan tamamilə aşkardır. Çünki hicrətin yeddinci ilindən öncə Əbu Hureyrə nə İslamı tanıyırdı nə də Peyğəmbəri (s) özü də buna şəhadət verir.
Həmçinin Aişə o vaxt heç dünyaya gəlməmişdi və ya onun yaşı bir-iki ildən çox deyildi. Hamı bilir ki, Peyğəmbər (s) Hicrətdən sonra Aişə ilə evlənmişdir və o zaman onun yaşı on bir ildən çox deyildi.
Bəs bu məlumat necə doğru ola bilər? Halbuki bütün sünni və şiə müfəssirləri yekdilliklə Maidə surəsinin Mədinədə nazil olduğunu və mədəni olduğunu, həmçinin nazil olan son surə olduğunu qəbul edirlər?!
Əhməd öz “Müsnəd” kitabında, Əbu Ubeydə “Fəzail” kitabında, Nəhhas “Nasix” kitabında, Nəsai, İbn Münzir, Hakim, İbn Mərdəviyyə və Beyhəqi öz “Sünən” kitablarında Cübeyr ibn Nüfeyrdən nəql etmişlər ki, dedi:
Həcc ziyarətinə getmişdim və Aişənin yanına daxil oldum. Aişə mənə dedi: Ey Cübeyr! Maidə surəsini oxuyursan? Mən: Bəli dedim. O dedi: Bu, nazil olan son surədir. Onun içində halal olaraq gördüklərinizi halal bilin, haram olaraq gördüklərinizi isə haram edin.
Bunu həmçinin Əhməd və Tirmizi nəql etmiş, Hakim Nişapuri isə hədisin səhih olduğunu bildirmişdir.
İbn Mərdəviyyə və Beyhəqi öz Sünən kitablarında Abdullah ibn Əmrdən nəql etmişlər ki, dedi: “Nazil olan son surə Maidə surəsidir.”
Həmçinin Əbu Ubeyd, Məhəmməd ibn Kəb Qurtubidən nəql edir ki, demişdir: Maidə surəsi Peyğəmbərə (s) Vida həccində nazil oldu. Həzrət Məkkə ilə Mədinə arasında yolda ikən dəvəsinə minmişdi. Dəvənin yükü ağır gəldi və Həzrət dəvədən düşdü.
İbn Cərid də Rəbi ibn Ənəsdən nəql edir ki, demişdir: Maidə surəsi Rəsulullaha (s) Vida həccində, yolda ikən nazil oldu. Həzrət dəvəsinə minmək istəyirdi ki, dəvə ağırlıqdan çökdü.
Əbu Ubeydə, Zəmrə ibn Həbib və Atiyyə ibn Qeysdən nəql edir ki, onlar demişlər: «Rəsulullah (s) buyurdu: “Maidə surəsi Qurandan nazil olan sonuncu surədir. Onun halalını halal, haramını isə haram bilin.
Bəs necə olar ki, onların bu ayənin Peyğəmbərin (s) bişətinin (dəvətinin) başlanğıcında nazil olduğu barədəki iddiasını qəbul etmək mümkün olsun?!
Şiələr də eyni qənaətdədirlər ki, Maidə surəsi Qurandan nazil olan sonuncu surədir.
Xüsusilə də “Təbliğ ayəsi” adlandırdıqları bu ayə (Quran, Maidə 67)
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ…
(Ey Peyğəmbər! Rəbbindən sənə nazil olanı təbliğ et…)
Şiələr inanırlar ki, bu ayə 18 Zilhiccə günü, Vida həccinin əməlləri tamamlandıqdan sonra, Qədir-Xumda, Peyğəmbər (s) Əmirəl-möminin Əlini (ə) öz xəlifəsi olaraq tanıtmamışdan əvvəl nazil olmuşdur.
Cümə axşamı gününün beş saatı keçəndən sonra idi ki, Cəbrayıl Peyğəmbərə (s) nazil olub dedi:
«Ya Məhəmməd! Allah sənə salam yetirir və buyurur:
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ…
Ey Peyğəmbər! Rəbbindən sənə nazil olanı təbliğ et!
Bundan əlavə, Uca Allahın «وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ» Əgər bunu etməsən, Onun risalətini təbliğ etməmiş olarsan kəlamı aydın şəkildə bu mənanı verir ki, risalət tamamlanmaq üzrədir və yalnız bir məsələ qalmışdır ki, din onunla tamam olacaqdır.
Həmçinin ayədən belə çıxır ki, Peyğəmbər (s) xalqın onun bu mühüm və həyati əmrini qəbul etməyəcəyindən narahat idi. Buna baxmayaraq, Allah ona bu məsələni gələcəyə təxirə salmağa imkan vermədi, çünki onun əcəli yaxınlaşmışdı və bundan daha uyğun bir zaman və bu yerdən daha böyük bir məkan yox idi.
Belə ki, yüzdən çox səhabəsi ilə birlikdə son həccini yerinə yetirmişdi, həcc mərasimindən isə hələ bir həftədən çox vaxt keçməmişdi və ürəklər hələ də ilahi şüarlarla təzəcə canlanmışdı. Bu vaxt arasında hamı eşitmişdi ki, Peyğəmbər (s) öz vəfatı barədə xəbər vermiş və onlara buyurmuşdu: Ola bilsin ki, bu ildən sonra bir daha sizinlə görüşməyim. Tezliklə Rəbbimin xəbəri (vəfat əmri) gələcək, O məni Öz dərgahına dəvət edəcək və mən də onu qəbul edəcəyəm.
Bu, onların əziz Peyğəmbərləri (s) ilə son görüşü idi. Bu mərasimdən sonra onlar öz yurdlarına qayıdırdılar və artıq bir daha belə bir camaatla birlikdə Peyğəmbəri (s) görmək imkanından əbədi olaraq məhrum olurdular. Çünki Qədir Xum elə bir yerdir ki, bütün yollar oradan ayrılır. Allahın Peyğəmbəri (s) üçün bu fürsəti – nə cür olursa olsun – əldən vermək mümkün deyildi.
Bundan başqa, Uca Allah onu insanların şərindən qorumağa zamindir. Belə olduqda, onların təkzib etməsindən qorxmağa nə yer qalır?
Hərçənd Allah Özü əvvəlcədən xəbər vermişdir ki, insanların çoxu haqdan qaçar və əksəriyyəti təkzib edəndir. Buna baxmayaraq, Allah onların üzərində höccəti (dəlili) tamamlamadan onları özbaşına buraxmadı ki, bütün bəhanə yollarını onlara bağlasın. Həqiqətən, Allah Əziz və Hikmətlidir.
Peyğəmbər (s) özündən əvvəl gəlmiş digər qardaşları olan peyğəmbərlərə – onların ümmətləri tərəfindən təkzib edilmələrinə – bənzəyir. Allah buyurur:
وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ وَقَوْمُ إِبْرَاهِيمَ وَقَوْمُ لُوطٍ وَأَصْحَابُ مَدْيَنَ ۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰ فَأَمْلَيْتُ لِلْكَافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
(Ey Peyğəmbər!) Əgər sən təkzib olunursansa, bilməlisən ki, onlardan əvvəl Nuh qövmü, Ad, Səmud, İbrahim qövmü, Lut qövmü və Mədyən əhli də peyğəmbərləri təkzib etdilər; Musa da təkzib olundu. Mən kafirlərə möhlət verdim, sonra onları əzabla yaxaladım. Görəsən, Mənim onlara qarşı cəzam necə oldu? (Həcc surəsi, 42-44)
