İkinci bölmədə bu yazıda Allahın vacib əmri ilə bağlı mühüm məsələ qeyd edilmişdir. Bu üçüncü bölmədə isə on iki imamın (ələyhimis-salam) rəsmi olaraq vəliyət və imamətinin elan edilməsi ifadə edilir.
Üçüncü bölmə: On iki imamın (ələyhimus-salam) rəsmi olaraq vəliyət və imamətinin elan edilməsi
فَاعْلَمُوا مَعاشِرَ النّاسِ (ذالِك فیهِ وَافْهَموهُ وَاعْلَمُوا) أَنَّ الله قَدْ نَصَبَهُ لَکمْ وَلِیاً وَإِماماً فَرَضَ طاعَتَهُ عَلَی الْمُهاجِرینَ وَالْأَنْصارِ وَ عَلَی التّابِعینَ لَهُمْ بِإِحْسانٍ، وَ عَلَی الْبادي وَالْحاضِرِ، وَ عَلَی الْعَجَمِي وَالْعَرَبي، وَالْحُرِّ وَالْمَمْلوك وَالصَّغیرِ وَالْکبیرِ، وَ عَلَی الْأَبْیضِ وَالأَسْوَدِ، وَ عَلی کلِّ مُوَحِّدٍ. ماضٍ حُکمُهُ، جازٍ قَوْلُهُ، نافِذٌ أَمْرُهُ، مَلْعونٌ مَنْ خالَفَهُ، مَرْحومٌ مَنْ تَبِعَهُ وَ صَدَّقَهُ، فَقَدْ غَفَرَالله لَهُ وَلِمَنْ سَمِعَ مِنْهُ وَ أَطاعَ لَهُ. مَعاشِرَالنّاسِ، إِنَّهُ آخِرُ مَقامٍ أَقُومُهُ في هذا الْمَشْهَدِ، فَاسْمَعوا وَ أَطیعوا وَانْقادوا لاَِمْرِ (الله) رَبِّکمْ، فَإِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ هُوَ مَوْلاکمْ وَإِلاهُکمْ، ثُمَّ مِنْ دونِهِ رَسولُهُ وَنَبِیهُ الُْمخاطِبُ لَکمْ، ثُمَّ مِنْ بَعْدي عَلي وَلِیکمْ وَ إِمامُکمْ بِأَمْرِالله رَبِّکمْ، ثُمَّ الْإِمامَةُ في ذُرِّیتي مِنْ وُلْدِهِ إِلی یوْمٍ تَلْقَوْنَ الله وَرَسولَهُ .
Ey insanlar! Bilin ki, bu ayə onun barəsindədir. Onun haqqını anlayın və bilin ki, Allah onu sizin üçün səlahiyyətli və imam təyin etmişdir. Onun ardınca getmək muhacirlərə və ənsara, onları yaxşı izləyənlərə, səhrada yaşayanlara və şəhərlilərə, əcəm və ərəblərə, azad və qul olanlara, kiçik və böyük, ağ və qaraya vacibdir.
Onun əmrlərini yerinə yetirmək və sözlərini dinləmək lazımdır, çünki əmri qüvvəyə malikdir. Ona qarşı çıxanlar uzaqlaşdırılacaq, onu izləyənlər və inananlar isə rəhm və mərhəmət içindədir. Həqiqətən, Allah onu, onun sözlərini eşidənləri və onun yolunu izləyənləri bağışlamışdır.
Ey insanlar! Bu, mənim bu topluluq qarşısında son çıxışım olacaq. Ona görə dinləyin və haqqın əmrinə tabe olun; çünki Uca və Qüdrətli Allah sizin səlahiyyət sahibiniz, vəliniz və möhtac olduğunuz Allaha ibadət etdiyiniz Tanrınızdır.
Allahdan sonra sizin vəliniz Onun Rəsulu və Peyğəmbəridir, indi isə sizin qarşınızda durur və sizinlə danışır.
Məndən sonra, Allahın əmri ilə, Əli (ələyhis-salam) sizin vəliniz, səlahiyyət sahibiniz və imamınızdır. Daha sonra isə imamat, Əli nəsilindən olan övladlarımda davam edəcək. Bu qanun Qiyamət gününə qədər, Allahı və Onun Peyğəmbərini görəcəyiniz günə qədər davam edəcək.
لا حَلالَ إِلاّ ما أَحَلَّهُ الله وَرَسُولُهُ وَهُمْ، وَلا حَرامَ إِلاّ ما حَرَّمَهُ الله (عَلَیکمْ) وَ رَسُولُهُ وَهُمْ، وَالله عَزَّوَجَلَّ عَرَّفَنِي الْحَلالَ وَالْحَرامَ وَأَنَا أَفْضَیتُ بِما عَلَّمَني رَبِّی مِنْ کتابِهِ وَحَلالِهِ وَ حَرامِهِ إِلَیهِ. مَعاشِرَ النّاسِ، علي (فَضِّلُوهُ) ما مِنْ عِلْمٍ إِلاَّ وَقَدْ أَحْصاهُ الله فِي، وَ کلُّ عِلْمٍ عُلِّمْتُ فَقَدْ أَحْصَیتُهُ في إِمامِ الْمُتَّقینَ، وَما مِنْ عِلْمٍ إِلاّ وَقَدْ عَلَّمْتُهُ عَلِیاً، وَ هُوَ الْإِمامُ الْمُبینُ (الَّذي ذَکرَهُ الله في سُورَةِ یس: (وَ کلَّ شَيءٍ أَحْصَیناهُ في إِمامٍ مُبینٍ). مَعاشِرَ النَّاسِ، لا تَضِلُّوا عَنْهُ وَلا تَنْفِرُوا مِنْهُ، وَلا تَسْتَنْکفُوا عَنْ وِلایتِهِ، فَهُوَ الَّذي یهدي إِلَی الْحَقِّ وَیعْمَلُ بِهِ، وَیزْهِقُ الْباطِلَ وَینْهی عَنْهُ، وَلاتَأْخُذُهُ في الله لَوْمَةُ لائِمٍ. أَوَّلُ مَنْ آمَنَ بِالله وَرَسُولِهِ (لَمْ یسْبِقْهُ إِلَی الْایمانِ بي أَحَدٌ)، وَالَّذي فَدی رَسُولَ الله بِنَفْسِهِ، وَالَّذي کانَ مَعَ رَسُولِ الله وَلا أَحَدَ یعْبُدُ الله مَعَ رَسُولِهِ مِنَ الرِّجالِ غَیرُهُ. (أَوَّلُ النّاسِ صَلاةً وَ أَوَّلُ مَنْ عَبَدَالله مَعي. أَمَرْتُهُ عَنِ الله أَنْ ینامَ في مَضْجَعي، فَفَعَلَ فادِیاً لي بِنَفْسِهِ ).
İcazə verilmiş yalnız Allahın, Onun Peyğəmbərinin və imamların icazə verdiyi şeydir; icazəsiz olan isə yalnız onların icazə vermədiyi şeydir. Uca və Qüdrətli Allah həm icazəli, həm də icazəsiz olanları mənə bildirmişdir. Mənə Rəbbim tərəfindən Öz kitabından, halal və haramlarından öyrədilən hər şeyi Əliyə (ələyhis-salam) verdim.
Ey insanlar! Onu üstün bilin. Çünki heç bir elm yoxdur ki, Allah onu mənim qəlbimə yazmamış olsun və mən də onu təqvalıların rəhbəri, Əlinin qəlbinə qeyd etmişəm. O, yol göstərici bir rəhbərdir və Allah onu “Yasin” surəsində belə xatırlamışdır:
Və hər bir elmi yolu göstərən imamda yazmışıq… Ey insanlar! Əlidən (ələyhis-salam) üz çevirməyin, onun imamətindən qaçmayın və onun rəhbərliyindən üz çevirməyin. O, sizi haqq və doğruya çağırır və özü də buna əməl edir. O, yalnışlığı məhv edir və ondan çəkindirir.
Allah yolunda, tənqidçilərin tənqidi onu sarsıtmaz, o, ilk mömindir – Allah və Onun Peyğəmbərinə ilik iman gətirən kəsdir və heç kim ondan öncə iman gətirməmişdir. O, canını Allahın Rəsuluna fəda etmiş, Onunla birlikdə olmuşdur. Yalnız o, Peyğəmbərlə birlikdə Allahın ibadətini etmiş, ondan başqa heç kim bunu etməmişdir.
O, mənimlə birlikdə ilk namaz qılan və ibadət edən şəxsdir. Allahın əmri ilə ona tapşırdım ki, hicrət gecəsində mənim yatağımda yatsın, o da əməl etdi və canını mənə fəda etməyə razı oldu.
مَعاشِرَ النّاسِ، فَضِّلُوهُ فَقَدْ فَضَّلَهُ الله، وَاقْبَلُوهُ فَقَدْ نَصَبَهُ الله. مَعاشِرَ النّاسِ، إِنَّهُ إِمامٌ مِنَ الله، وَلَنْ یتُوبَ الله عَلی أَحَدٍ أَنْکرَ وِلایتَهُ وَلَنْ یغْفِرَ لَهُ، حَتْماً عَلَی الله أَنْ یفْعَلَ ذالِك بِمَنْ خالَفَ أَمْرَهُ وَأَنْ یعَذِّبَهُ عَذاباً نُکراً أَبَدَا الْآبادِ وَ دَهْرَ الدُّهورِ. فَاحْذَرُوا أَنْ تُخالِفوهُ. فَتَصْلُوا ناراً وَقودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْکافِرینَ .
Ey insanlar! Onu üstün bilin, çünki Allah onu seçmişdir; onun rəhbərliyini qəbul edin, çünki Allah onu təyin etmişdir.
Ey insanlar! O, Allah tərəfindən imamdır və Allah onun rədd edənlərin tövbəsini qəbul etməz və onu bağışlamaz. Bu, Allahın Əliyə qarşı üsyankarlarla əlaqədar qətiyyətli və dəyişməz yoludur; həqiqətən də Əliyı qarşı olanı davamlı və ağrılı əzabla cəzalandıracaqdır.
Onun qarşısında üsyan etməkdən qorxun, yoxsa siz o atəşin içində olacaqsınız ki, onun odunu insanlar təşkil edir və daşlar da vardır – haqq yoluna qarşı çıxanlar üçün hazırlanmışdır.
مَعاشِرَ النّاسِ، بي – وَالله – بَشَّرَ الْأَوَّلُونَ مِنَ النَّبِیینَ وَالْمُرْسَلینَ، وَأَنَا – (وَالله) – خاتَمُ الْأَنْبِیاءِ وَالْمُرْسَلینَ والْحُجَّةُ عَلی جَمیعِ الَْمخْلوقینَ مِنْ أَهْلِ السَّماواتِ وَالْأَرَضینَ. فَمَنْ شَك في ذالِك فَقَدْ کفَرَ کفْرَ الْجاهِلِیةِ الْأُولی وَ مَنْ شَك في شَيءٍ مِنْ قَوْلي هذا فَقَدْ شَك في کلِّ ما أُنْزِلَ إِلَي، وَمَنْ شَك في واحِدٍ مِنَ الْأَئمَّةِ فَقَدْ شَك في الْکلِّ مِنْهُمْ، وَالشَاك فینا في النّارِ. مَعاشِرَ النّاسِ، حَبانِي الله عَزَّوَجَلَّ بِهذِهِ الْفَضیلَةِ مَنّاً مِنْهُ عَلَي وَ إِحْساناً مِنْهُ إِلَي وَلا إِلهَ إِلاّ هُوَ، أَلا لَهُ الْحَمْدُ مِنِّي أَبَدَ الْآبِدینَ وَدَهْرَ الدّاهِرینَ وَ عَلی کلِّ حالٍ .
Ey insanlar! Allaha and olsun ki, əvvəlki peyğəmbərlər mənim gəlişim barədə müjdə vermişlər və indi mən peyğəmbərlərin sonuncusu və göylərin və yerin yaradılmışları üçün dəlilim.
Kim mənim haqq və doğruluğuma inanmazsa, o cahiliyyət küfrünə düşmüşdür. Bu günkü sözlərimdə şübhə etmək, mənim bütün vəhyimə şübhə etmək kimidir; bir imamın imamətinə şübhə etmək isə bütün imamların imamətinə şübhə etmək kimidir. Həqiqətən, bizim inkarçılarımızın yeri Cəhənnəm odudur.
Ey insanlar! Uca və Qüdrətli Allah, Öz lütfü və neməti ilə bu üstünlüyü mənə bəxş etmişdir; və əlbəttə, Ondan başqa heç bir ilah yoxdur. Diqqətli olun: bütün təriflər bütün zamanlarda və hər vəziyyətdə xüsusilə mənim üçündür.
مَعاشِرَ النّاسِ، فَضِّلُوا عَلِیاً فَإِنَّهُ أَفْضَلُ النَّاسِ بَعْدي مِنْ ذَکرٍ و أُنْثی ما أَنْزَلَ الله الرِّزْقَ وَبَقِي الْخَلْقُ. مَلْعُونٌ مَلْعُونٌ، مَغْضُوبٌ مَغْضُوبٌ مَنْ رَدَّ عَلَی قَوْلی هذا وَلَمْ یوافِقْهُ. أَلا إِنَّ جَبْرئیلَ خَبَّرني عَنِ الله تَعالی بِذالِك وَیقُولُ: «مَنْ عادی عَلِیاً وَلَمْ یتَوَلَّهُ فَعَلَیهِ لَعْنَتي وَغَضَبي»، (وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا الله – أَنْ تُخالِفُوهُ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها – إِنَّ الله خَبیرٌ بِما تَعْمَلُونَ). مَعاشِرَ النَّاسِ، إِنَّهُ جَنْبُ الله الَّذي ذَکرَ في کتابِهِ العَزیزِ، فَقالَ تعالی (مُخْبِراً عَمَّنْ یخالِفُهُ): (أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتا عَلی ما فَرَّطْتُ في جَنْبِ الله)
Ey insanlar! Əliyə üstünlük verin; çünki o, mənim ardımdan kişilər və qadınlar içində ən üstün insandır – yaradılmışlar mövcud olduqca və onların ruzisi gəldiyi müddətcə.
Onu qəbul etməyən və mənimlə razılaşmayan şəxslərə Allahın mərhəmətindən uzaq və Onun qəzəbindən əzab olsun! Bilin ki, Cəbrayıl Allahın əmri ilə mənə xəbər verdi: Hər kim Əli ilə mübarizə aparar və onun vəliyətini qəbul etməzsə, mənim lənətim və qəzəbim onun üzərinə olsun!
Həqiqətən, hər kəs baxmalıdır ki, Qiyamət günü üçün nə göndərmişdir.
Ey insanlar! Təqva sahibi olun və Əliyə qarşı üsyandan çəkinin. Belə olmayın ki, möhkəm dayandıqdan sonra addımlarınız sürüşsün. Çünki Allah sizin əməllərinizdən xəbərdardır.
Ey insanlar! Həqiqətən, o Allahın qonşusu və yaxınındır; Allah onu Öz qiymətli kitabında xatırlamış və Əliyə qarşı çıxanlar barəsində belə buyurmuşdur:
Qiyamət günü heç kim deməsin: Təəssüf ki, mən Allahın qonşusu və yaxınını unutdum və ona laqeyd oldum.
مَعاشِرَ النّاسِ، تَدَبَّرُوا الْقُرْآنَ وَافْهَمُوا آیاتِهِ وَانْظُرُوا إِلی مُحْکماتِهِ وَلاتَتَّبِعوا مُتَشابِهَهُ، فَوَ الله لَنْ یبَینَ لَکمْ زواجِرَهُ وَلَنْ یوضِحَ لَکمْ تَفْسیرَهُ إِلاَّ الَّذي أَنَا آخِذٌ بِیدِهِ وَمُصْعِدُهُ إِلي وَشائلٌ بِعَضُدِهِ (وَ رافِعُهُ بِیدَي) وَ مُعْلِمُکمْ: أَنَّ مَنْ کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلِي مَوْلاهُ، وَ هُوَ عَلِي بْنُ أَبی طالِبٍ أَخی وَ وَصِیی، وَمُوالاتُهُ مِنَ الله عَزَّوَجَلَّ أَنْزَلَها عَلَي .
Ey insanlar! Qurana diqqətlə baxın, ayələrinin dərinliyini anlayın, möhkəm əsaslarına nəzər yetirin və bənzərsiz və anlaşılmaz ayələrinə uymayın.
Allaha and olsun ki, yalnız mən Əlinin (əleyhissalam) əlini tutub qaldırdıqda onun batini mənasını və təfsirini açıqlayıram. Elan edirəm ki, kim mənim himayəmdədirsə, onun himayəsi də Əliyə (ələyhis-salam) aiddir. O, Əli ibn Əbu Talibdir; mənim qardaşım və vəsisim, və onun rəhbərliyi və vəliyəti Allahın mənim üçün göndərdiyi bir hökmdür.
مَعاشِرَ النّاسِ، إِنَّ عَلِیاً وَالطَّیبینَ مِنْ وُلْدي (مِنْ صُلْبِهِ) هُمُ الثِّقْلُ الْأَصْغَرُ، وَالْقُرْآنُ الثِّقْلُ الْأَکبَرُ، فَکلُّ واحِدٍ مِنْهُما مُنْبِئٌ عَنْ صاحِبِهِ وَ مُوافِقٌ لَهُ، لَنْ یفْتَرِقا حَتّی یرِدا عَلَی الْحَوْضَ. أَلا إِنَّهُمْ أُمَناءُ الله في خَلْقِهِ وَ حُکامُهُ في أَرْضِهِ. أَلا وَقَدْ أَدَّیتُ. أَلا وَقَدْ بَلَّغْتُ، أَلا وَقَدْ أَسْمَعْتُ، أَلا وَقَدْ أَوْضَحْتُ، أَلا وَ إِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ قالَ وَ أَنَا قُلْتُ عَنِ الله عَزَّوَجَلَّ، أَلا إِنَّهُ لا «أَمیرَالْمُؤْمِنینَ» غَیرَ أَخي هذا، أَلا لاتَحِلُّ إِمْرَةُ الْمُؤْمِنینَ بَعْدي لاَِحَدٍ غَیرِهِ .
Ey insanlar! Həqiqətən, Əli (ələyhis-salam) və onun nəsilindən olan mənim övladlarım paklar, kiçik və qiymətli bir yadigardır; Quran isə böyük və qiymətli yadigardır. Hər ikisi biri digərindən xəbər verir və biri digərinə uyğun gəlir. Bu iki yadigar Kövsər hovuzunda mənim yanıma daxil olana qədər heç vaxt bir-birindən ayrı olmayacaq. Bilin ki, onlar Allahın yaradılmışları arasında əmanətçiləri və Yer üzündə Onun hökmdarlarıdır. Diqqət edin: Mən öz vəzifəmi yerinə yetirdim. Diqqət edin: Mən üzərimə düşəni çatdırdım, sizin qulağınıza yetirdim və açıq şəkildə bildirdim. Bilin ki, bu söz Allahın sözüdür və mən Onun adından danışdım. Diqqət edin: Heç kim, mənim qardaşımdan başqa, Əmirəlmöminin adını daşıya bilməz. Diqqət edin: Mənim ardımdan möminlərin rəhbərliyi yalnız ona aiddir və başqasına icazə verilmir.
ثم قال: «ایها النَّاسُ، مَنْ اَوْلی بِکمْ مِنْ اَنْفُسِکمْ؟» قالوا: «الله و رَسُولُهُ.» فَقالَ: «اَلا من کنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلي مَوْلاهُ، اللهمَّ والِ مَنْ والاهُ و عادِ مَنْ عاداهُ وَانْصُرْمَنْ نَصَرَهُ واخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ.»
Sonra buyurdu:
Ey insanlar! Kim sizə sizin özünüzdən daha üstündür?
Dedilər: Allah və Onun Peyğəmbəri!
Sonra buyurdu:
Bilin, kim mənim himayəmdədirsə, onun himayəsi də Əliyə (ələyhis-salam) aiddir! Ey Allahım! Onu sevənləri sev, onun düşmənlərinə düşmən ol, ona kömək edənlərə kömək et və onu tək qoyanları Özün tək burax.
Bu məqalənin davamını dördüncü hissədə oxuyun.
Mənbələr
- Əllamə Əmini, Əl-Ğədir, c. 1, s. 12–151 və 294–322.
- Şeyx Abdullah Bahrani, Əvamil əl-Ulüm, c. 15/3, s. 307–327.
- Əllamə Məclisi, Biharul- Ənvar, c. 37, s. 181–182.
- Hürr Amuli, İsbət əl-Hudat, c. 2, s. 200–250.
- Seyyid İbn Tavus, Əl-Təraif, s. 33.
