Ərəb dünyasında ləqəb qədim zamanlardan bəri fərdlərin kimliyini müəyyənləşdirən ən vacib elementlərdən biri sayılır və ərəb ədəbiyyatında şəxsin ləqəbi onun “təxəllüsü” kimi qiymətləndirilir. Tarix boyu bütün insanlar arasında ən çox, ən gözəl, ən layiqli və ən özəl ləqəblərə sahib olan şəxs şübhəsiz Əmirəlmöminin Əlidir (ə).
Onun ali şəxsiyyəti yalnız ona xas ləqəblərlə zəngindir və heç kəs bu ləqəblərdə onunla paylaşmır. Məsələn, Əmirəlmöminin, Xeyrül-bəriyə, Murtəza, Heydər, Mövləyi-müvahhidin, Əxül-rəsul, Zövcül-bətul və s. ləqəblər yalnız Əli ibn Əbu Talib (ə) adını xatırladır və bu müqəddəs şəxsiyyətdən başqasına aid deyil.
Bununla yanaşı, bəzi digər ləqəblər də yalnız ona layiqdir, lakin səhvən başqalarına aid edilmişdir. Hadisələrə, rəvayətlərə və məşhur müsəlmanların söylədiklərinə görə, bu ləqəblərin yeganə sahibı Əmirəlmöminin Əlidir (ə) və başqa heç kim deyil.
Zulnurəyn
Zulnurəyn (iki nur sahibi) Əmirəlmöminin Əli ibn Əbu Talibin (ə) ləqəblərindən biridir və bəzən başqasına aid edilir.
Zulnurəyn, iki nur sahibi olan şəxsdir və hədislərə və rəvayətlərə görə, bu iki nur Peyğəmbərin (s) iki nəvəsi—böyük nəvə İmam Həsən (ə) və kiçik nəvə İmam Hüseyn (ə)—ilə əlaqələndirilir. Peyğəmbər (s) bu iki böyük şəxsiyyəti “Cənnət əhlinin gəncləri” adlandırmışdır. Onların mömin və ibadətkar həyatı bu ifadəni təsdiqləyir.
Bəzi insanlar bu ləqəbi Əmirəlmömininə (ə) Peyğəmbərin iki qızı ilə evlənməsi səbəbindən aid edirlər. Lakin bu fikir səhvdir. Belə ki, bəzi etibarlı mənbələr göstərir ki, Peyğəmbərin kürəkəni olmaq özü üstünlük hesab edilməzdi; çünki onun qızları ilə evlənənlər arasında Əbu Ləhəbin oğulları və Bədr döyüşündə şəhid olanlar da vardı.
Faruq Əəzam
Faruq “haqq ilə batili ayıran” mənasını verir. Faruq ləqəbli şəxs haqqı təcəssüm etdirən, batili isə məhv edən biridir. Allah Təala İsra surəsi, ayə 81-də buyurur:
وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا
“De ki, haqq gəldi və batil məhv oldu. Həqiqətən, batil məhv olmağa layiq idi.”
Böyük Peyğəmbərimiz hədislərdə Əmirəlmöminin Əlini (ə) həm Faruq Əəzam, həm də Siddiq Əkbər adlandırmışdır. Tarixi mənbələr göstərir ki, onun həyatında yalnız o bu ləqəblərlə çağırılırdı və bu ləqəblərin başqalarına aid edilməsi yalnız Peyğəmbərin vəfatından sonra meydana çıxmışdır.
Siddiq Əkbər
Əvvəl qeyd edildiyi kimi, hədislərə, yaşam tərzinə və etibarlı sözlərə əsasən, “Siddiq” ləqəbi yalnız Əmirəlmöminin Əli (ə) üçün layiqdir. O, ən çətin şəraitdə belə şübhəli və yalan söz deməmiş, yalnız həqiqətin qoruyucusu olmuşdur.
Bəzi insanlar hədis və rəvayətləri saxtalaşdıraraq bu ləqəbi başqalarına aid etməyə çalışırlar, halbuki sübutlar tamamilə fərqlidir. Peyğəmbərin (s) açıq bəyanatından sonra Əmirəlmöminin Əli (ə) buyurur: Mən Allahın qulluyam, Peyğəmbərin qardaşıyam və Siddiq Əkbərəm. Mənim ardımdan heç kim “Siddiq” adını daşıya bilməz, mən digərlərindən yeddi il əvvəl namaz qılmağa başlamışam!
O, başqalarından əvvəl iman gətirmişdir.
Seyfullah
Seyfullah “Allahın qılıncı” mənasını verir və Əli ibn Əbu Talib (ə) üçün uyğun bir ləqəbdir. Tarixi sənədlər və Peyğəmbərin (s) açıq bəyanatı göstərir ki, bu ləqəb yalnız Əmirəlmöminin Əli (ə) üçün layiqdir.
Allahın qılıncı yalnız düşmənin qarşısında geri çəkilməyən, Allahın adı və xalis niyyəti ilə İslam yolunda mübarizə aparan şəxs ola bilər. Seyfullah ləqəbi xüsusilə Uhud döyüşündə ağır yaralanma və altmışdan çox zərbə almasına baxmayaraq, göstərdiyi dözümlülüyə görə layiq görülmüşdür. Bu zaman Cəbrail (ə) Allahın adından belə nida etmişdir:
لاَ سَيْفَ إِلاَّ ذُو اَلْفَقَارِ ، لاَ فَتَى إِلاَّ عَلِيٌّ
Zülfiqardan başqa qılınc, Əli başqa cavan yoxdur!
Son söz
Peyğəmbərin (s) hədislərini inkar edənlər, tarixi dəyişənlər, bidətçilər, Allahın hökmlərini dəyişdirənlər və Huneyn savaşından qaçanlar Sədiq, Faruq, Zülnürain və Seyfullah ola bilməzlər.
Mənbə: «Xum Xane»; İmam Əli (ə) müqəddəs hərəminə həsr olunmuş xüsusi buraxılış
