Şiə mədəniyyətində fərəcin intizarı dərin bir inanc və fəal bir yanaşmadır. Əmirəlmöminin (ə) intizarın məqamını izah edərək onu Allah yanında ən sevimli əməl və haqq yolunda cihadla eyni səviyyədə təqdim edir.
Fərəcin intizarının mənası
İntizar insanın mövcud vəziyyətdən razı qalmayıb daha yaxşı şəraitə çatmaq üçün çalışması deməkdir. “Fərəc” isə açılış, zühur, çıxış yolu mənasını verir və adətən çətinliklərdən sonra gəlir.
İntizar məntiqində çətinliklər ümidsizliyə səbəb olmamalı, əksinə ilahi rəhmət və açılışın müqəddiməsi sayılmalıdır.
Fərəcin intizarının əhəmiyyəti
Bu baxışa görə çətinliklər ümidsizlik deyil, ilahi rəhmətin başlanğıcıdır. Buna görə Zeyd ibn Suhan Əmirəlmöminindən (ə) soruşduqda: “Allah yanında ən sevimli əməl hansıdır?” Həzrət buyurdu: “Fərəcin intizarı (zühurun intizarı).” [1]
Qurucu intizar
Qeyb dövrü ağır etiqadi sınaqlarla doludur və imanları sarsıda bilər. Lakin Əhli-beyt möminləri sabitliyə, ümidin qorunmasına və şüurlu intizara dəvət etmişdir.
Bir rəvayətdə İmam Sadiq (ə) Əmirəlmöminindən (ə) nəql edir:
“Fərəcin intizarında olun (İmam Zamanın zühurunu gözləyin) və Allahın rəhmətindən ümidinizi kəsməyin. Həqiqətən, Allah yanında ən sevimli əməl fərəcin intizarıdır.”
Beləliklə, intizar insanı ən çətin şəraitdə belə ümidsizlikdən qoruyan ilahi bir əməldir.
Həqiqi intizar edən
Həqiqi intizarda ümidsizlik yaradan amillərə yer yoxdur. İntizar edən cəmiyyət canlı, güclü və hərəkətlidir. Onun insanları Qurana və dinə düzgün anlayış əsasında yaşamağı öyrənir və buna hazırlaşırlar.
Əmirəlmöminin (ə) buyurur:
“Bizim işimizin (İmam Zamanın fərəcinin) intizarında olan şəxs, Allah yolunda qanına bulaşmış döyüşçü kimidir (şəhid savabı qazanır).”
Bu təşbeh intizarın böyük dəyərini və onun Allah yolunda cihadla bərabərliyini göstərir. [2]
Zühur intizar edənlərin mükafatı
Hər bir müsəlmanın mühüm vəzifələrindən biri Həzrət Qaimin (ə.f) zühurunu gözləməkdir. Bu intizar mükafatsız deyil. Əmirəlmöminin (ə) buyurur:
“Əhli-beytə itaət edən şəxs Cənnətdə bizimlə birlikdə olacaq və bizim işimizin gerçəkləşməsini gözləyən kəs Allah yolunda qanına bulaşmış mücahid kimi savab qazanacaq.” [3]
Bəli, qeyb dövründə intizar çəkənlər üçün bu mükafat kifayətdir ki, onların adı Allah yolunda cihad edənlərin sırasında yazılsın.
Axırzamanda intizar edənlərin çətinlikləri
Axırzamanda hadisə və bəlaların dalğaları insanı hər tərəfdən sıxdığı zaman insan ümidsiz olmamalı, əksinə bunu ilahi rəhmət qapılarının açılmasının əlaməti və müqəddiməsi saymalıdır.
Necə ki, Əmirəlmöminin (ə) buyurur:
“Çətinliklər zirvəyə çatanda fərəc yaxındır və bəlaların halqası daraldıqca rahatlıq və asayiş gəlir.” [4]
Başqa bir rəvayətdə Əmirəlmöminindən (ə) belə nəql olunur:
“Bu əzab və çətinlik nə qədər uzundur, ümid və qurtuluş isə nə qədər uzaqdır.”
Həzrət niyə nicat ümidinin uzaq olduğunu buyurur? Çünki intizar edənlər zühurun şəraitini hazırlamaqla — yəni özlərini islah etməklə, tam hazırlıqla və davamlı dualarla — zühuru yaxınlaşdıra bilərlər. Bu işlər tərk edildikdə isə zühur gecikər. Buna görə zühur bir baxımdan yaxındır, başqa baxımdan isə uzaqdır. [5]
İntizar çəkənlərin məsuliyyəti
İmam Zamanın (ə.f) həqiqi intizarçısı o kəsdir ki, İmamın xüsusi diqqət və lütfünə layiq olmaq üçün həyat tərzini öz Mövlasının razılığına uyğunlaşdırır.
Əmirəlmöminin (ə) ümmət içində imamın məqamını belə bəyan etmişdir:
“Mənim sizin aranızdakı misalım qaranlıqda olan çıraq kimidir; kim zülmətdə olsa onun nurundan faydalanar. Ey insanlar! Dinləyin, sözlərimi öyrənin və qəlblərinizin qulaqlarını hazır edin ki, sözümü dərk edəsiniz.” [6]
Bununla yanaşı, zühura olan şövq hazırlıq və məsuliyyət hissi ilə müşayiət olunmasa, tələskənlik və peşmançılığa səbəb ola bilər. Buna görə Əmirəlmöminin (ə) xəbərdarlıq edir:
“Gələcəkdə olan şey barədə tələsməyin… Çünki çox tələsən var ki, çatdığı zaman kaş ki ona çatmayaydım deyər.” [7]
Fərəcin intizarı yalnız gələcəyi gözləmək deyil; bu, qeyb dövründə mömin həyat tərzidir. Bu həyat tərzi insanı daimi hazırlığa, fərdin və cəmiyyətin islahına və haqq yolunda hərəkətə çağırır ki, ilahi son höccətin zühuruna və yer üzündə ümumi ədalətin bərqərar olmasına zəmin yaransın.
Mənbə
[1] Biharül-Ənvar, c. 52, s. 122
[2] əl-Xisal, c. 2, s. 616
[3] Biharül-Ənvar, c. 52, s. 123
[4] Nəhcül-Bəlağə, qısa kəlamlar, hikmət 351
[5] Nəhcül-Bəlağə, xütbə 187
[6] Nəhcül-Bəlağə, xütbə 187
[7] Nəhcül-Bəlağə, xütbə 150
