Xədicə (s.ə), sonuncu Peyğəmbərin möhtərəm həyat yoldaşı, hicrətdən üç il əvvəl — besətin onuncu ilinin Ramazan ayında Məkkə şəhərində vəfat etmiş və Məkkənin Həcun məntəqəsində dəfn olunmuşdur. Bəzi mənbələrdə qeyd olunur ki, onun vəfatı Əbu Talibin vəfatından üç gün sonra baş vermişdir.
Bu tarix yaradan xanım kim idi?
Xüveylidin qızı Xədicə — Xədicə Kübra (salamullahi əleyha) və “Ümmül-möminin” kimi tanınan — Peyğəmbəri-Əkrəmin (s) ilk həyat yoldaşı və həzrət Zəhranın (salamullahi əleyha) anası idi. O, besətdən əvvəl Peyğəmbərlə evlənmiş və Ona iman gətirən ilk qadın olmuşdur.
Xədicə (salamullahi əleyha) bütün sərvətini İslamın yayılması yolunda sərf etmişdir. Peyğəmbər (s) ona olan ehtiramına görə Xədicə sağ olduğu müddətdə başqa bir xanımla evlənməmiş, vəfatından sonra da daim onu sevgi və hörmətlə yad etmişdir.
Həzrət Xədicə Əmirəlmömininin (ə) kəlamında
Əmirəlmöminin Əli (ə) həzrət Xədicənin (salamullahi əleyha) vəfatından sonra hər fürsətdə onu yad edir və adını uca tuturdu. Bir gün Peyğəmbərin Xədicəni müdafiə etməsi barədə belə buyurdu:
“Bir gün Allahın Rəsulu zövcələri arasında idi. Xədicəni xatırladı və onun ayrılığına görə ağladı. Aişə dedi: Bəni-Əsəd qəbiləsindən olan o qırmızı yanaqlı yaşlı qadına görə ağlayırsan?
Allahın Rəsulu buyurdu: Xədicənin yerini kim tuta bilər? Siz məni təkzib etdiyiniz zaman o məni təsdiq etdi; siz küfr etdiyiniz zaman o mənə iman gətirdi; siz övlad gətirmədiyiniz halda o mənə övlad bəxş etdi. Aişə dedi: Bundan sonra mən həmişə Xədicənin yaxşılıqlarını söyləməklə özümü Peyğəmbərə yaxınlaşdırmağa çalışdım.” (1)
Möminlərin mövlasına (ə) mehribanlıq
Peyğəmbər (s) Xədicə (salamullahi əleyha) ilə evləndiyi zaman o, uşaq olan Əmirəlmömininlə (ə) çox mehriban davranırdı. Həzrət Xədicə Kübra həmişə Əmirəlmöminini bəzəyir, ona zinət verər, geyindirər və kənizləri ilə birlikdə çölə göndərərdi; xidmətçiləri də onu qucaqlarına alardılar.
İnsanlar deyirdilər: “Bu, Məhəmmədin (s) qardaşı, Allahın yaratdıqları arasında ona ən sevimli olan, Xədicənin gözünün nurudur; səadət onun vücudunda cəmlənmişdir.” Xədicənin lütfləri gecə-gündüz Əbu Talibin evinə axırdı.” (2)
Merac hədisi və vilayətə iman
Merac hədisində qeyd olunur ki, Allah Rəsuluna (s) əvvəlki peyğəmbərlərdən risalətlərinin əsası barədə soruşmaq tapşırılmışdı. Peyğəmbər (s) onlardan soruşdu və onlar cavab verdilər ki, tövhidə şəhadət, İslam Peyğəmbərinin (s) nübüvvətini qəbul etmək və Əmirəlmömininin (ə) vilayətini iqrar etmək əsasında göndərilmişlər. Peyğəmbər (s) bu hadisəni insanlara danışdı, lakin Qüreyş və azğınlar onu təkzib etdilər. Buna baxmayaraq möminlər onun sözünü təsdiq etdilər və onların başında həzrət Xədicə (salamullahi əleyha) dayanırdı. Bu, həzrət Xədicənin (salamullahi əleyha) Əmirəlmömininin (ə) vilayətini qəbul etdiyini göstərir. (3)
Əmirəlmömininlə (ə) beyət
Peyğəmbər (s) buyurdu:
“Xədicə mənə o zaman iman gətirdi ki, insanlar mənə küfr etdilər və məni təkzib etdikləri zaman o məni təsdiq etdi. Buna görə o, Əmirəlmömininin (ə) vilayətinə etiqad edən və Peyğəmbərlə birlikdə Əmirəlmömininin (ə) vilayətinə beyət edən mömin qadınlardan idi.” (4)
Bu həqiqət göstərir ki, Peyğəmbər (s) besətin əvvəlindən — istər “Dar dəvəti” hadisəsində, istərsə də ondan sonra — Əmirəlmömininin (ə) vilayətini açıq şəkildə bəyan etmişdir. Beləliklə, heç bir şübhə qalmır ki, Ümmül-möminin Xədicə (salamullahi əleyha) Əmirəlmömininlə (ə) beyət edən və onun imamət və vilayətini qəbul edənlərdən idi. (5)
Vilayətin qəbul edilməsi
Musa ibn Cəfərdən (ə) nəql olunur ki, buyurdu:
“Atam İmam Cəfər Sadiqdən (ə) İslamın başlanğıcı haqqında soruşdum: Əmirəlmöminin (ə) və Xədicə (salamullahi əleyha) necə İslamı qəbul etdilər?
Buyurdu: Ey İsa! Sən elmin əsli və həqiqətin başlanğıcını soruşursan. Allaha and olsun ki, bu sualın anlayış və biliyə əsaslanır.
Xədicə (salamullahi əleyha) İslamı qəbul etdikdə Peyğəmbər (s) ona buyurdu: Ey Xədicə! Kəbənin Rəbbinə and olsun ki, hidayət oldun, haqq yolu seçdin və müvəffəq oldun.
Ey Xədicə! Əliyə (ə) beyət et. Xədicə Əli (ə) ilə, Əmirəlmömininin Peyğəmbərlə beyət etdiyi kimi beyət etdi, yalnız cihad ona vacib deyildi.
Sonra Peyğəmbər (s) buyurdu: Ey Xədicə! Bil ki, Əli sənin mövlan, möminlərin mövlası və məndən sonra imamdır.
Xədicə dedi: Ey Allahın Peyğəmbəri! Sözün haqdır. Mən dediklərin üzrə onunla beyət etdim və Allahı və səni bu əhdə şahid tuturam.” (6)
Xədicə Kübranın (salamullahi əleyha) xəstəlik yatağı kənarında
Həzrət Xədicə (salamullahi əleyha) hicrətdən üç il əvvəl xəstələndi. (7) Peyğəmbər (s) onun yanına gəlib buyurdu:
“Ey Xədicə! Bilirsənmi ki, Allah səni cənnətdə də mənim həyat yoldaşım etmişdir?” Sonra ona təsəlli verdi və cənnətlə müjdələdi. (8)
Peyğəmbərə üç vəsiyyət
Xədicənin (salamullahi əleyha) xəstəliyi ağırlaşdıqda dedi:
“Ya Rəsuləllah, bir neçə vəsiyyətim var. Mən sənin haqqını lazımınca yerinə yetirmədim, məni bağışla.”
Peyğəmbər buyurdu: “Səndən heç bir nöqsan görmədim. Evimdə çox zəhmət çəkdin və malını Allah yolunda sərf etdin.”
Dedi: “Ey Allahın Rəsulu! Mənim ikinci vəsiyyətim budur ki, bu qıza diqqət yetirəsiniz” — və Həzrət Zəhraya (salamullahi əleyha) işarə etdi. “Çünki o, məndən sonra yetim və qərib olacaq. Qüreyş qadınlarından heç biri ona əziyyət verməsin. Heç kəs onun üzünə sillə vurmasın. Heç kəs ona qışqırmasın. Heç kəs onunla kobud davranmasın.”
Amma üçüncü vəsiyyəti sənə deməyə həya edirəm. Onu Fatiməyə deyəcəyəm ki, sənə çatdırsın. Sonra Həzrət Zəhranı (salamullahi əleyha) çağırdı və buyurdu: “Gözümün nuru! Atana, Allahın Rəsuluna de ki, anam deyir: Mən qəbirin vahiməsindən qorxuram. Səndən xahiş edirəm ki, məni vəhy nazil olan zaman əynində olan libasla kəfənləyəsən.”
Sonra Həzrət Zəhra (salamullahi əleyha) otaqdan çıxdı və məsələni Peyğəmbərə (sallallahu əleyhi və alih) çatdırdı. Peyğəmbəri-Əkrəm (sallallahu əleyhi və alih) həmin köynəyi Xədicə (salamullahi əleyha) üçün göndərdi və o, çox sevindi. (9)
Cənnətdən gələn kəfən
Xədicənin (salamullahi əleyha) vəfatı zamanı Peyğəmbər (s) onun qüsl və kəfənini öz üzərinə götürdü. Bu zaman Cəbrail cənnətdən kəfən gətirib dedi:
“Allah sənə salam göndərir və buyurur: O, malını Bizim yolumuzda sərf etdi; biz onun kəfəninə daha layiqik.” (10)
Peyğəmbər (s) onu qüsl etdi, hənutladı və həmin kəfənlə dəfn etdi. Özü qəbrə daxil oldu, Xədicəni torpağa tapşırdı, onun üçün ağladı, dua etdi və bağışlanma istədi. Xədicənin məzarı Məkkədə Həcun qəbiristanlığındadır. (11)
Əmirəlmömininin (ə) həzrət Xədicə (salamullahi əleyha) üçün mərsiyəsi
أعيني جودا بارك الله فيكما
على هالكين لاترى لهما مثلا
على سيد البطحاء وابن رئيسها
وسيدة النسوان أول من صلى
مهذبة قد طيب الله خيمها
مباركة والله ساق لها الفضلا
مصابهما أدجى إلى الجو والهواء
فبت أقاسي منهم الهم والثكلا
Ey iki gözüm! Axın, Allah sizə bərəkət versin,
bənzəri görünməyən iki böyük insanın ayrılığına ağlayın.
Bətha diyarının ağasına və onun başçısının oğluna,
həmçinin qadınların xanımına – ilk namaz qılan şəxsə.
Pak, tərbiyəli bir xanım idi; Allah onun məskənini pak etdi,
mübarək idi və Allah ona fəzilətləri bəxş etdi.
Onların müsibəti göyü və havanı qaranlığa qərq etdi,
mən isə gecəni kədər və hüzn içində keçirdim. (12)
Mənbələr
- Kəşf əl-Ğummə, c. 2, s. 131; Bihar əl-Ənvar, c. 16, s. 18.
- Kənz əl-Fəvaid (Kəraçki), s. 117
- Tərəf min əl-Ənba vəl-Mənaqib – Seyyid ibn Tavus, c. 1, s. 233
- Musnəd Əhməd ibn Hənbəl, c. 6, s. 117
- Tərəf min əl-Ənba vəl-Mənaqib – Seyyid ibn Tavus, c. 1, s. 234
- Tərəf min əl-Ənba vəl-Mənaqib, s. 118
- Rəyahin əş-Şəriə, c. 2, s. 77
- Bihar əl-Ənvar, c. 19, s. 20
- Şəcərəyi Tuba, c. 2, s. 235; Pənd-e Tarix, c. 2, s. 22
- Şəcərəyi Tuba, c. 2, s. 235; Pənd-e Tarix, c. 2, s. 22
- Bihar əl-Ənvar, c. 9, s. 14; həmin əsər, s. 21
- Bihar əl-Ənvar, c. 35, s. 143
