Allah Rəsulunun (s) şəhadətindən sonra Mədinənin səması qaraldı, ağır hüzn yükü həzrət Zəhranın (s.ə) və Əmirəlmöminin Əlinin (ə) çiyinlərinə çökdü. Xanım səbirli həyat yoldaşının boğazında düyünlənən qəhər içində, gecənin qaranlığında son vəsiyyətlərini dilə gətirdi ki, tarixin acı həqiqətləri Möminlərin Əmirinin qəriblik dolu qoynunda əmanət qalsın.
Allah Rəsulunun (s) vəfatından sonrakı dövr Əhli-beytin həyatında ürəkdağlayan yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Həzrət Zəhra (s.ə) dərin yaralara dözdüyü halda, qəlbi qəm-qüssə ilə dolu olaraq əbədi görüş haqqında düşünürdü. Bu çətin yolda Əmirəlmöminin Əli (ə) xanımın həmin ağır günlərdə yeganə dərd ortağı və vəfalı həmdəmi idi.
Bu günlər həzrət Zəhranın (s.ə) yaralı qəlbinə azan səsinin sarsıdıcı təsiri ilə daha da acı bir zirvəyə çatırdı.
Matəm günləri
Həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) atasının ayrılığına görə dərin hüzn və qəriblik içində olduğu günlərdə Allah Rəsulunun (s) övladları İmam Həsən və İmam Hüseynə (ə) göstərdiyi sonsuz məhəbbəti xatırlayaraq onlara danışırdı.
Allah Rəsulunun (s) şəhadətindən sonra həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) şiddətli ağrı və qəm-qüssə səbəbindən daim mübarək başına sarıq bağlayırdı. Atasının ayrılığı ilə əlaqədar olduqca zəif düşmüş, ruhu qırılmış, qəlbi qəm-qüssə ilə dolmuş, gözləri yaşla süslənmişdi və dərd içində yanıb-yaxılırdı.
Atasının onu ziyarətə gəldiyi anları xatırlamaq qəlbindəki bu alovun daha da şiddətlənməsinə səbəb olurdu. Bəzən yanında oturmuş İmam Həsən və İmam Hüseynə (ə) baxaraq buyururdu:
Bəs sizi çox əziz tutan, çiyninə mindirən, sizə hamıdan çox məhəbbət göstərən atanız haradadır? O, sizin yeriyərək yerə ayaq basmağınıza belə razı olmazdı.
İnnə lillahi və innə iləyhi raciun! (Biz, həqiqətən, Allahınıq və Ona tərəf qayıdacağıq.)
Allaha and olsun ki, canımdan çox sevdiyim babanız aramızdan getdi. Artıq onu heç vaxt görməyəcəyəm ki, bu qapını üzümüzə açsın, sizi çiyninə alsın və həmişəki məhəbbətini sizə bəxş etsin.[1]
Bilalın yarımçıq qalan azanı
Bilalın azan səsinin əks-sədası həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) üçün Allah Rəsulunun (s) yanında olduğu günləri xatırladırdı. Bu səs hər dəfə xanımın qırılmış qəlbini daha da yandırırdı. Yarımçıq qalan azanla bağlı bu ürəkdağlayan vida, Mədinənin öz sahibindən məhrum qalıb tənha olduğu günlərin kədərli hekayəsidir.
Allah Rəsulunun (s) vəfatından sonra onun müəzzini Bilalın azan səsini eşitmək Peyğəmbərin (s) əziz qızında atasının yanında olduğu günlərin xatirələrini canlandırırdı. Qarşınızdakı rəvayət Bilalın azanı yarımçıq qoymasından və bunun həzrət Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) ruhuna göstərdiyi dərin təsirdən bəhs edir.
Allah Rəsulunun (s) vəfatından sonra Həbəşi Bilal azan verməkdən imtina etdi və dedi:
Peyğəmbərdən (s) sonra heç kim üçün azan verməyəcəyəm.
Bir gün həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) buyurdu:
Mən atamın müəzzininin azan səsini eşitməyi çox istəyirəm.
Bu söz Bilala çatdıqda o, azan verməyə başladı. Bilal iki dəfə “Allahu əkbər” deyəndə həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) atası Allah Rəsulunun (s) olduğu günləri xatırladı və şiddətlə ağlamağa başladı.
Bilal “Əşhədu ənnə Muhəmmədən Rəsulullah” cümləsinə çatanda həzrət Fatimə (s.ə) nalə çəkərək huşunu itirdi. Bu mənzərəni görənlər onun dünyasını dəyişdiyini zənn etdilər və qorxu içində Bilala dedilər:
«Azanı dayandır, daha davam etmə! Allah Rəsulunun (s) qızı Fatimə (s.ə) vəfat etdi!»
Bu ürəkdağlayan hadisəni görən Bilal azanı dayandırdı və yarımçıq qoydu.
Həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) özünə gəldikdən sonra Bilala buyurdu:
Azanı tamamla!
Lakin Bilal bunu qəbul etmədi və ehtiramla dedi:
Ey qadınların sərvəri! Qorxuram ki, azan səsini eşitməklə yenidən dərd və qəm-qüssə sizə hakim olsun və bu cür iztiraba düşəsiniz.
Beləliklə, həzrət Zəhra (s.ə) Bilalı azanı davam etdirməkdən azad etdi. [2]
Yenidən təzələnən dərd
Allah Rəsulunun (s) vəfatı ilə Əhli-beytin qəlbinə elə bir dərd çökmüşdü ki, onların yeganə təsəllisi həzrət Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) varlığı idi. İndi isə Əmirəlmöminin Əli (ə) Allah Rəsulunun (s) yeganə yadigarı ilə vidalaşmaq ərəfəsində Peyğəmbərin (s) ayrılıq dərdinin yenidən təzələnməsindən və böyük bir müsibətin başlanmasından danışırdı.
Ağır yaraların əzabını çəkən həzrət Fatimə (s.ə) qırx gündən sonra xəstə yatağında dünyasını dəyişdi. Ömrünün son anlarının yaxınlaşdığını hiss etdikdə Ümmü Əyməni və Əsma binti Ümeysi çağırdı. Həmçinin Əmirəlmöminin Əlinin (ə) yanına bir nəfər göndərilməsini istədi.
Əmirəlmöminin Əli (ə) onun yatağının yanında hazır olduqda həzrət Zəhra (s.ə) buyurdu:
Ey əmim oğlu! Hiss edirəm ki, ölüm vaxtım yetişib. Şübhəm yoxdur ki, hər an atama daha da yaxınlaşıram. Qəlbimdə olanları və vəsiyyətimi indi sənə söyləyəcəyəm.
Əmirəlmöminin Əli (ə) dərin hüzn içində onun yanında əyləşdi, evdə olanların hamısını çölə göndərdi və buyurdu:
Ey Allah Rəsulunun (s) qızı! Nə vəsiyyətin varsa, söylə.
Sonra həzrət Fatimə (s.ə) həqiqətdən qaynaqlanan qətiyyətlə buyurdu:
Ey əmim oğlu! Sən yaxşı bilirsən ki, mən heç vaxt yalan danışmamışam və səninlə birgə yaşamağa başladığım gündən bəri heç vaxt sənə qarşı çıxmamışam.
Əmirəlmöminin Əli (ə) dərin təsirlənmiş halda cavab verdi:
Allaha pənah aparıram! Sən bunlardan çox-çox uzaqsan. Allah dərgahında o qədər bilikli, təqvalı və əzizsən ki, bu illər ərzində səndən hər hansı bir xəta baş verdiyini düşünməyim mümkün deyil. Sənin ayrılığın mənim üçün çox ağır və ürəkdağlayıcıdır. Təəssüf ki, ilahi təqdirdən qaçmaq mümkün deyil. Allaha and olsun ki, sənin şəhadətinlə Peyğəmbərin (s) ayrılıq dərdi mənim üçün yenidən təzələnəcək və bu müsibət çox böyük bir hüzn olacaq. Lakin nə etmək olar? Hamımız Allahdanıq və Ona tərəf qayıdacağıq. Bu, elə bir qəm-qüssədir ki, ona təsəlli yoxdur və heç nə onun yerini doldura bilməz.
Bu sözlərdən sonra hər iki böyük şəxsiyyət bir müddət ağladı. Əmirəlmöminin Əli (ə) həzrət Fatimənin (s.ə) başını sinəsinə sıxaraq buyurdu:
Nə vəsiyyətin varsa, söylə. Mən onu dərhal yerinə yetirəcəyəm və sənin istəyini öz istəyimdən üstün tutacağam.[3]
Mənbələr
[1] Rövzətül-vaizin, 1-ci cild, səh. 150.
[2] Biharül-ənvar, 43-cü cild, səh. 157.
[3] Rövzətül-vaizin, 1-ci cild, səh. 150.
