Cahiliyyət dövrünün qaranlıq çağlarında Hicazın iffətli xanımı Həzrət Xədicənin (s.ə) Həzrət Məhəmmədlə (s) evliliyi qaranlıqlara ümid işığı saçır, cəhalət və ədalətsizlik qarşısında məhəbbət və imanın gücünü nümayiş etdirirdi. Qəlbi səmimiyyət və sədaqətlə dolu olan bu xanım Allah Rəsulunun (s) həm həyat yoldaşı, həm də ən yaxın sirdaşı oldu və dünyanı hidayət və mənəviyyat nuru ilə işıqlandıracaq bir hərəkatın təməllərini qoydu.
Məkkənin Ərəbistan yarımadasında bütpərəstliyin mərkəzi kimi tanındığı bir dövrdə elə bir ev quruldu ki, onun hər bir daşı iman izini daşıyırdı. Bu evdə məhəbbətlər bir-birinə qovuşdu. Peyğəmbər (s) ilk iman gətirən və ən səmimi yardımçısı olan bir həyat yoldaşına sahib oldu. Əli ibn Əbu Talib (ə) isə məhz bu məhəbbət dolu mühitdə böyüdü.
Xədicə (s.ə) öz sərvəti ilə, Əmirəl-möminin (ə) isə qılıncı ilə İslamın möhkəm sütunlarına çevrildilər və İslamın qüdrətli binası onların fədakarlığı üzərində dayandı.
Xədicəyi-Kübranın Mövlamız üçün ana məqamı
Həzrət Xədicə (s.ə) bir növ on iki İmamın anası hesab olunur. Çünki Əmirəl-möminin Əli (ə) uzun illər onun evində yaşamış, bu böyük xanımın himayəsi və tərbiyəsi altında böyümüşdür. Əmirəl-möminin Əlinin (ə) tərbiyəsi və yetişdirilməsi məsuliyyəti Sonuncu Peyğəmbər (s) və Həzrət Xədicənin (s.ə) üzərinə düşmüşdü.
Allah Rəsulu (s) Əmirəl-möminin Əlinin (ə) altı yaşı olarkən onun himayəsini öz üzərinə götürdü. Bu, Əbu Talibin Əlinin (ə) tərbiyəsi məsuliyyətini öz üzərinə götürdüyü yaşla eyni idi. Bundan sonra Həzrət Xədicə (s.ə) və Peyğəmbər (s) İslamın risalətinin başlanmasına qədər onun tərbiyəsi ilə məşğul oldular və onu Əbu Talib və Fatimə bint Əsədin göstərdiyi qayğıdan da daha artıq diqqət və himayə ilə böyütdülər. [1]
Allah Rəsulunun (s) Həzrət Xədicə (s.ə) ilə evliliyindən sonra Peyğəmbər (s) Həzrət Xədicəni (s.ə) Əmirəl-möminin Əliyə (ə) olan güclü məhəbbətindən xəbərdar etdi. Bundan sonra Həzrət Xədicənin (s.ə) də Mövla Əliyə (ə) məhəbbəti daha da artdı və o, Əliyə (ə) ehtiram göstərməyə xüsusi diqqət yetirirdi. Onu ən gözəl şəkildə bəzəyir, qiymətli və dəbdəbəli paltarlar geyindirir, kənizlərini onunla birlikdə göndərir, xidmətçiləri isə onun hərəkət etməsinə və işlərinin görülməsinə kömək edirdilər. İnsanlar bu mənzərələri gördükdə deyirdilər: “O, Məhəmmədin (s) qardaşı və onun yanında ən sevimli insandır; Xədicənin (s.ə) gözünün nurudur və bütün xoşbəxtliklər onun üçün bir araya gəlib.” [2]
Həzrət Xədicənin (s.ə) imanı
Həzrət Xədicə (s.ə) Peyğəmbərin (s) ilk vəhyi qəbul etməsindən sonra heç bir tərəddüd etmədən ona iman gətirdi və İslamı qəbul edən ilk qadın oldu. O, yalnız Peyğəmbəri (s) təsdiq etməklə kifayətlənmədi, İslam dəvətinin bütün mərhələlərində ona dəstək verdi və müşriklərin müqaviməti qarşısında Peyğəmbərin (s) təsəlli tapmasında mühüm rol oynadı.
Həzrət Xədicə (s.ə) möhkəm imanı ilə Peyğəmbərə (s) risalət yolunda yardım etdi və ilk müsəlman qadın kimi başqaları üçün nümunəyə çevrildi. [3]
İlk namaz qılanlar
Dinin açıq şəkildə təbliğ olunması əmrinin nazil olmasından əvvəlki günlərdə Peyğəmbər (s) və onun ilk ardıcıllarının namazda birlikdə olması onların arasındakı möhkəm bağlılığın göstəricisi idi.
Allah Rəsulu (s) namaz qıldığı zaman Əbu Talib gəldi və Əmirəl-möminin Əlinin (ə) onun yanında dayanaraq ona iqtida etdiyini gördü. Əbu Talib bu mənzərəni gördükdə yanında olan oğlu Cəfərdən Peyğəmbərin (s) digər tərəfində dayanmasını istədi. Beləliklə, Cəfər də Allah Rəsulunun (s) sol tərəfində dayanaraq namaz qılmağa başladı. Bu zaman Allah Rəsulu (s) bir qədər irəli çəkildi.
Bundan sonra Əmirəl-möminin Əli (ə), Cəfər, Həzrət Xədicə (s.ə) və Zeyd ibn Harisənin hamısı Peyğəmbərin (s) arxasında namaz qılırdılar. Nəhayət, Allah-Taala:
«فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ» — “Sənə əmr olunanı açıq şəkildə bəyan et!”
ayəsini nazil etdi. [4]
Vilayətə ilk beyət
Vilayət missiyasının rəsmi şəkildə elan edilməsindən əvvəl, məhəbbət və səmimiyyət mühitində, nübüvvət və imamət arasındakı bağlılıq çərçivəsində böyük bir xanımın Əmirəl-möminin Əlinin (ə) haqq və məqamına olan qəlbən etiqadı öz ifadəsini tapdı.
İmam Musa ibn Cəfər (ə) İmam Sadiqdən (ə) belə nəql edir ki, Allah Rəsulu (s) Həzrət Xədicəyə (s.ə) buyurdu:
“Ey Xədicə! Bu Əli sənin mövlan, bütün möminlərin mövlası və məndən sonra onların rəhbəridir.”
Həzrət Xədicə (s.ə) möhkəm imanla belə buyurdu:
“Ey Allahın Rəsulu! (s) Buyurduqlarınızı təsdiq edirəm. Bu həqiqətə əsasən, Mövla Əliyə beyət edir və Allahın hüzurunda, sizin qarşınızda onun bu məqamına şahidlik edirəm.” [5]
İslam Peyğəmbərinin (s) iki böyük yardımçısının yüksək məqamı
Vəhy Əhli-beytinin Allahın dininin möhkəmlənməsindəki yüksək mövqeyi və Rəbbin dərgahındakı uca məqamı Allah Rəsuluna (s) yardım göstərərkən Əli ibn Əbu Talibin (ə) misilsiz fədakarlıqları və Xədicəyi-Kübranın (s.ə) əsirgəmədən göstərdiyi dəstəklə özünü göstərmişdir.
Allah Rəsulu (s) buyurmuşdur:
“Mənim dinim (İslam) Xədicənin (s.ə) sərvəti və Əli ibn Əbu Talibin (ə) qılıncı sayəsində ayaqda durdu və möhkəmləndi.” [6]
Sonuncu Peyğəmbər (s) Qurani-Kərimdən bir ayə oxuyaraq Əmirəl-möminin Əlinin (ə) tarixdəki ən böyük qadınlarla yanaşı olan üstünlüyünü və seçilən məqamını bəyan etmişdir.
Allah Rəsulu (s) «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ» — “Həqiqətən, Allah səni seçdi və pak etdi” ayəsini oxuyarkən Əmirəl-mömininə (ə) buyurdu:
“Ey Əli! Dünya qadınlarının ən üstünləri dörd nəfərdir: İmranın qızı Məryəm, Xüveylidin qızı Xədicə, Məhəmmədin qızı Fatimə və Müzahimin qızı Asiyə.” [7]
Allah Rəsulundan (s) nəql olunan bir rəvayətə əsasən, “Təsnim” cənnətin ən üstün içkisidir və ondan Peyğəmbərə (s) və onun pak Əhli-beytinə xüsusi pay ayrılmışdır.
Allah Rəsulu (s) Uca Allahın:
«وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ» — “Onun qarışığı Təsnimdəndir.”
(Mütəffifin, 27)
ayəsi haqqında belə buyurmuşdur:
“Təsnim cənnət içkilərinin ən şərəflisidir. Allahın dostları, yəni önə keçən və Allaha yaxın olanlardan sayılan Peyğəmbər (s) və onun pak Əhli-beyti (ə) ondan içərlər. Bu ləzzətli içki onların ən uca məqamlarından axıb gəlir.”
Onlar Allah Rəsulu (s), Əli ibn Əbu Talib (ə), məsum İmamlar (ə), Həzrət Fatimeyi-Zəhra (s.ə) və Həzrət Xədicədən (s.ə) ibarətdirlər. [8]
Əmirəl-mömininin (ə) iki böyük yardımçısının vəfatına görə matəmi
Həzrət Əmirəl-möminin Əli (ə) İslamın ilk xanımı Həzrət Xədicənin (s.ə) və Məkkənin böyük müdafiəçisi Həzrət Əbu Talibin (ə) vəfatını dərin hüzn və kədərlə qarşılamış, onların vəfatını göylər və yer əhli üçün böyük bir müsibət kimi təsvir etmişdir.
Həzrət Əmirəl-möminin Əli (ə) Həzrət Xədicə (s.ə) və Həzrət Əbu Talibin (ə) vəfatı münasibətilə belə buyurmuşdur:
“Ey gözlərim, göz yaşlarınızı axıdın, Allah sizə yardımçı olsun! Bir daha onlar kimisini görməyəcəyiniz iki şəxsin vəfatına ağlayın: Məkkənin ağası və onun böyük övladı Əbu Talibin vəfatına, eləcə də qadınların ağası Xədicənin (s.ə) vəfatına. O, pak xasiyyətli bir xanım idi; Allah onun fitrətini pak etmiş və ona çoxlu fəzilətlər bəxş etmişdi. O, Allah Rəsulu (s) ilə hamıdan əvvəl namaz qılan şəxs idi.”
“Bu iki böyük insanın vəfatı göy əhli üçün yer əhlindən daha ağır və kədərlidir. Buna görə də onların müsibətinə övladını itirmiş ananın kədəri kimi qəmginəm. Bu iki şəxs Allahın razılığı naminə Məhəmmədin (s) dininə yardım etdilər və bu dini məhv etmək üçün müqavilə yazanlara qarşı müqavimət göstərdilər.” [9]
Mənbələr
[1] Əl-Mənaqib, cild 2, səh. 179.
[2] Biharül-ənvar, cild 35, səh. 39.
[3] Əs-Sirətün-Nəbəviyyə, cild 1, səh. 240.
[4] Təfsiri-Qummi, səh. 353; Biharül-ənvar, cild 35, səh. 80.
[5] Tərəf minəl-ənbai vəl-mənaqib, səh. 233; Biharül-ənvar, cild 18, səh. 233.
[6] Şəcərətüt-Tuba, cild 2, səh. 233.
[7] Əl-Mənaqib, cild 3, səh. 322.
[8] Təvilül-ayatil-zahirə, cild 1, səh. 753.
[9] Əs-Sihah, cild 1, səh. 106; Biharül-ənvar, cild 35, səh. 143.
