Səddül-Əbvab hadisəsi Əmirəl-mömininə (ə) məxsus bir fəzilət

Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) səhabələrin evlərinin qapılarının məscidə açılmasını bağlamaq və Əmirəl-möminin Əlinin (ələyhis-salam) evinin qapısını istisna etmək əmri təkcə memarlıq dəyişikliyi deyildi; bu, ilahi bir əmr və Əmirəl-mömininin (ələyhis-salam) bənzərsiz mövqeyinin nişanəsi idi.

Qapıların bağlanması hadisəsi

Xatəmül-ənbiya Peyğəmbər (sallallahu ələyhi və alih) Yəsrib (Mədinə) şəhərinə daxil olduğu ilk günlərdə sonralar Məscidün-Nəbi adlanacaq bir məscid tikdirdi. Bundan sonra Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) və bəzi həyat yoldaşlarının yaşaması üçün məscidə bitişik otaqlar inşa edildi. Zamanla bəzi səhabələr də özləri üçün məscidin yanında otaqlar tikdirdilər. Bu otaqların xaricə açılan qapıları olduğu kimi, məscidə açılan qapıları da var idi. Onlar namaz vaxtı həmin qapıdan məscidə daxil olur, namazdan sonra da həmin yoldan geri qayıdırdılar. Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alim) Allahın əmri ilə Əli ibn Əbu Talibin (ələyhis-salam) evinin qapısından başqa bütün bu qapıları bağlamaqla vəzifələndirildi. [1]

Məscidin qapılarının bağlanmasının səbəbi

Bəra ibn Azib – Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) səhabələrindən və Əmirəl-möminin Əlinin (əleyhis-salam) yoldaşlarından – nəql etmişdir:

Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) bəzi səhabələrinin məscidə açılan qapıları olan evləri var idi. Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) buyurdu: Bu qapıların hamısını bağlayın, yalnız Əmirəl-möminin (əleyhis-salam)ın evinin qapısından başqa.

Bəra deyir: Bəzi kəslər bu əmr barədə danışdılar (etiraz etdilər və ya bu barədə söhbət açıldı). Buna görə Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) ayağa qalxdı, Allaha həmd-səna etdi və sonra buyurdu: Mən Allah tərəfindən bu qapıları bağlamağa, yalnız Əli ibn Əbu Talibin (əleyhis-salam) qapısını istisna etməyə əmr olunmuşam.

Sonra etiraz edən şəxsə buyurdu: Mən nə özümdən bir şey bağlamışam, nə də açmışam; sadəcə olaraq bir işə əmr olunmuşam və ona tabe olmuşam. [2]

Bənzərsiz fəzilətlər

Əmr ibn Meymun – tabiinlərdən və II hicri əsr mühəddislərindən – İmam Əlinin (ə) saysız-hesabsız fəzilətləri barədə nəql edir:

Bir gün onun yanında Əmirəl-mömininin (əleyhis-salam) adı çəkildi. O dedi: Kim Əli ibn Əbu Talibin (əleyhis-salam) haqqında pis danışarsa (onun eybini axtarıb söyərsə), o, özü cəhənnəm odunun odunudur.

Sonra əlavə etdi:

Mən Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) görkəmli səhabələrindən – Huzeyfə ibn Yəman və Kəb ibn Ücrədən eşitdim ki, deyirdilər: Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) elə fəzilətlərə malikdir ki, bunlar heç bir bəşər övladına verilməmişdir.

1. Fatimə Zəhranın (salamullahi əleyha) həyat yoldaşı:O, birincilərin və axırıncıların ən üstün xanımının əridir. Görün, keçmişlərdən və ya gələcəklərdən Fatimə Zəhraya (salamullahi əleyha) tay olan birini varmı?
2. Həsən və Hüseynin (əleyhimassalam) atası olması:Bu iki nəfər cənnət gənclərinin ağalarıdır. Ey insanlar, dünyada bu ikiyə bənzər kim vardır?
3. Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) qohumu və canişini:O, Peyğəmbərin ailəsi və zövcələri arasında onun kürəkəni və vəsisidir. Səhabələr arasında yalnız onun evinin qapısı bağlanmayıb və məscidə açıq qalmışdır.
4. Cəsarət və yardım:O, Xeybərin fatehi və o günün bayraqdarı idi. Həmin gün Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) Əmirəl-mömininin (əleyhis-salam) ağrıyan gözlərinə üfürdü; bundan sonra o heç vaxt göz ağrısından şikayətlənmədi, nə isti, nə də soyuq ona zərər vermədi.
5. Qədeyri Xum hadisəsi:O, Qədir Xim hadisəsinin sahibidir. O gün Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) açıq-aşkar onun vilayətini (rəhbərliyini) ümmətə vacib etdi və onun məqamını onlara tanıtdı. Buyurdu: Ey insanlar, sizə özünüzdən daha çox kim haqq sahibidir? Dedilər: Allah və Onun Rəsulu. Buyurdu: Hər kimin mövlası mən olsam, bu Əli onun mövlasıdır.
6. Paklıq və mənəvi məqam:O, Əhli-Abadandır(kisa əhli); elə kəslər ki, Allah hər cür çirkdən (pislilikdən) onları uzaqlaşdırdı və onları pak etdi.
7. Sevgi, məhəbbət və peyğəmbərlik missiyası:O, “Teyr”(quş) hadisəsinin sahibidir. Bir gün Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) buyurdu: Allahım, ən sevimli məxluqunu yanıma gətir ki, mənimlə yemək yesin. Bu zaman gözlənilmədən Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) gəldi və onunla birlikdə yemək yedi.
8. Bəraət surəsinin sahibi:Cəbrail Bəraət surəsini Peyğəmbərə (sallallahu əleyhi və alih) nazil edərkən, Əbu Bəkr onu aparmışdı. Cəbrail buyurdu: Ya Məhəmməd, bu surəni yalnız sən özün və ya Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) təbliğ edə bilər; o səndəndir, sən də ondansan.Peyğəmbər həm sağlığında, həm də vəfatından sonra Ona bu cür xüsusi  bir bağlılığı var idi.
9. Elm şəhəri:O, peyğəmbərlik elminin xəzinəsidir; elə kəsdir ki, Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) onun haqqında buyurmuşdur: Mən elm şəhəriyəm, Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) isə onun qapısıdır. Kim elm axtarırsa, bu qapıdan girsin.Necə ki, Allah buyurmuşdur: Evlərə qapılarından daxil olun.

Əmr ibn Meymun sözlərinin sonunda deyir: Əmirəl-möminin Əli (ələyhis-salam) döyüşlərdə Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) çətinliklərini aradan qaldıran idi; Peyğəmbərə ilk iman gətirən, onu təsdiq edən və ona tabe olan şəxs idi. Həmçinin, ilk dəfə namaz qılan da odur. Belə isə, kim Allah və Onun Rəsuluna qarşı yalan uydurub iftira atan, (başqasını) onunla müqayisə edən və ya bir insanı ona tay tutan kəsdən daha zalım ola bilər?” [3]

Səddül-Əbvabın (qapıların bağlanması hədisinin) hadisəsinin Təthir ayəsi  ilə əlaqəsi

Əllamə Əmini “Əl-Ğədir” kitabında Əmirəl-möminin Əlinin (əleyhis-salam) bu istişhadını (dəlil gətirməsini) bir nişanə bilir ki, Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alih) imam Əlinin (ə) evindən başqa bütün evlərin qapılarını məscidə bağlamaq əmri Təthir ayəsinə əsasən və Allahın əmri ilə olmuşdur. [4]

Həm şiə, həm də əhli-sünnə mənbələrindəki çoxsaylı rəvayətlərdə gəlir ki, Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) buyurmuşdur:

Mənim məscidimə heç bir pak olmayan kişi və qadın daxil ola bilməz, yalnız mən və Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) istisna olmuşuq.

Məhz bu səbəbdən məscidə açılan bütün qapıların bağlanması barədə ilahi əmr nazil oldu və yalnız Əmirəl-mömininin (ələyhis-salam) evinin qapısı açıq qaldı. Çünki o, Təthir ayəsi onların şənində nazil olduğu Əhli-Beytdəndir. [5]

Səddül-Əbvaba (qapıların bağlanması hadisəsinə) istinad

Üçüncü xəlifəni təyin etmək üçün altı nəfərlik şura təşkil olunduğu zaman Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) “Səddül-Əbvab” fəzilətinə işarə edərək öz xüsusi mövqeyini xatırlatdı. Həzrət şura üzvlərinə xitabən buyurdu: İçinizdə elə bir kəs varmı ki, Allahın kitabı (Quran) onu pak saymış olsun? Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) bütün mühacirlərin evlərinin qapılarını məscidə bağladığı və yalnız mənim evimin qapısını açıq qoyduğu zaman, Peyğəmbərin əmiləri Həmzə və Abbas ayağa qalxdılar və dedilər: Ey Allahın Rəsulu, sən bizim evlərimizin qapılarını bağladın, ancaq Əmirəl-möminin Əlinin (əleyhis-salam) evinin qapısını açıq qoydun?

Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) buyurdu: Mən nə bu qapıları bağlamışam, nə də onu açmışam; əksinə, Allah sizin evlərinizin qapılarını bağlamış, Əmirəl-mömininin (əleyhis-salam) evinin qapısını isə açıq qoymuşdur.” [6]

Qapıların bağlanması ilahi əmr ilədir

Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) altı nəfərlik xilafət şurasında buyurdu:

İçinizdə məndən başqa elə bir kəs varmı ki, Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) ona: Səni mömindən başqası sevməz, kafirdən başqası da sənə düşmənlik etməz buyurmuş olsun?

Dedilər: Yox.

Əmirəl-möminin (əleyhis-salam) buyurdu:

Bilirsinizmi ki, Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) sizin evlərinizin (qapılarının) bağlanmasını, mənim evimin qapısının isə açıq qalmasını əmr etdi. Siz isə bu barədə danışdınız (etiraz etdiniz). Bundan sonra Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) buyurdu: Mən sizin evlərinizin qapılarını bağlamamışam, onun qapısını da açmamışam; əksinə, Allah sizin evlərinizin qapılarını bağlamış, onun qapısını isə açmışdır.

Dedilər: Bəli, bunu bilirik və etiraf edirik. [7]

Təqvanın təcəssümü

Seyyid Himeyri öz şeirlərində “Səddül-Əbvab” (qapıların bağlanması) hadisəsinə işarə edərək deyir:

Peyğəmbərə (sallallahu əleyhi və alih) əmr olundu ki, məscidə açılan bütün qapıları bağlasın, yalnız müttəqiliyin təcəssümü olan Əmirəl-möminin Əlinin (əleyhis-salam) evinin qapısından başqa. [8]

Mənbələr:

• [1] İbn Kəsir, əl-Bidayə vən-Nihayə, c. 7, s. 342; Fəttal Nişaburi, Rövzətul-Vaizin, s. 118; İbn Hənbəl, Fəzailu Əmirəl-möminin, s. 177.
• [2] Biharul-Ənvar, c. 39, s. 32.
• [3] Əmaliye-Tusi, c. 1, s. 558.
• [4] Əmini, Əl-Ğədir, c. 3, s. 213.
• [5] Əmini, Əl-Ğədir, c. 3, s. 212; Qazi Nüman, Şərhul-Əxbar, c. 2, s. 204.
• [6] Əl-Ğədir, c. 3, s. 301.
• [7] Əvəlimul-Ulum, c. 15, s. 227.
• [8] Divani-Seyyid Humeyri, s. 168.