İmam Sadiqin (ə) mübarək ömrünün son illərində o həzrət Əmirəlmöminin Əli ibn Əbu Talibin (ə) məhəbbət və vilayətinə əvvəlkindən daha çox təkid edirdi.
Abbasilərin ağır təzyiq dövründə və şəhadətinə yaxın zamanlarda buyurulan bu nurani sözlər göstərir ki, İmam Sadiq (ə) ən mühüm mesajını Əmirəlmömininin (ə) mərkəzində dayandığı həmin həqiqətin davamı kimi təqdim etmişdir.
Şəhadətinin tarixi və yeri
İmam Cəfər Sadiq (ə) Cəfəri məzhəbinin rəhbəri və şiələrin altıncı imamıdır. İmamət dövrü boyunca şiə məzhəbinin yenidən dirçəlməsinə səbəb olmuşdur.
Hicri 148-ci ilin Şəvval ayının 25-də, 65 yaşında Mənsur Dəvaniqi tərəfindən zəhərlənərək şəhid edilmişdir. Mübarək cənazəsi Bəqi qəbiristanlığında, möhtərəm atasının məzarının yanında dəfn olunmuşdur. [1] [2]
İmam Sadiqin (ə) elmi hərəkatı və fəaliyyəti
İmam Sadiq (ə) münasib siyasi fürsət və cəmiyyətin ciddi ehtiyacını nəzərə alaraq atasının elmi və mədəni hərəkatını davam etdirdi və müxtəlif elmi və nəqli sahələrdə böyük alimlər yetişdirdi.
Onun 4000-dən çox şagirdi olmuşdur. O Həzrət şiə fiqhini, kəlamını və Əmirəlmömininin (ə) təlimlərini inkişaf etdirərək onların əsaslarını aydınlaşdırdı.
İmam Sadiqin (ə) kəlamında Əmirəlmömininin (ə) məqamı
İmam Sadiq (ə) ilahi ayələrin təfsiri ilə Mövla Əmirəlmömininin Qiyamət günündəki bənzərsiz məqamını bəyan edir.
Rəvayət olunur ki, Yunus ibn Əbdürrəhman Əbu Yəqubdan nəql edir: bu ayəni İmam Sadiqə (ə) tilavət etdim:
فَلَمّٰا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ اَلَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هٰذَا اَلَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ
“Onu (əzabı və ya həqiqəti) yaxından gördükləri zaman küfr edənlərin üzləri qaralar və onlara deyilər: bu, tələsərək istədiyiniz şeydir.” (Mülk, 27)
İmam Sadiq (ə) buyurdu:
“Qiyamət günü filankəs və filankəs Əmirəlmömininin (ə) məqamını gördükləri zaman və Allah-taala həmd bayrağını Peyğəmbəri-Əkrəmə (s) verəndə — bütün müqərrəb mələklər və peyğəmbərlər o bayrağın altında olduqları halda — Peyğəmbər onu Əli ibn Əbu Talibə (ə) tapşıracaq.
O anda kafirlərin üzləri qəm və rüsvayçılıqdan qaralacaq və onlara deyiləcək: bu, tələsərək istədiyiniz şeydir. Yəni adının onunla çəkilməsini arzuladığınız və “Əmirəlmöminin” titulunu özünüz üçün iddia etdiyiniz məqam budur.” [3]
Əmirəlmömininin (ə) vilayəti
İmam Sadiq (ə) İslam cəmiyyətini siyasi fırtınaların və fikri azğınlıqların bürüdüyü bir dövrdə vilayət bayrağını ucaltdı və elm və mərifət dili ilə Əmirəlmömininin (ə) haqqını xatırlatdı. O Həzrət buyurur:
“Kim Əmirəlmöminini (ə) sevər və onun vilayətini qəbul edərsə, Qiyamət günü üzü nurlu olacaq və günahları bağışlanacaq.” [4]
İmam Sadiqin (ə) kəlamında həqiqi nemət
İmam Sadiq (ə) öz sözlərində həqiqi nemətin maddi həyatın zahiri nemətlərində deyil, Əmirəlmömininin (ə) məhəbbət və vilayətində olduğunu bildirir.
Sədir deyir: “İmam Sadiqin (ə) yanında idim. Buyurdu: Ey Sədir! Dadlı yemək, yumşaq libas və xoş ətir barədə soruşma. Bunlar bizim üçün yaradılıb və biz onlar üçün yaradılmamışıq (yəni bu nemətlər bizə xidmət üçündür, həyatın məqsədi deyil). Bu nemətlərdən Allahın itaəti yolunda istifadə etməliyik. Dedim: Ey Allah Rəsulunun oğlu, bəs həqiqi nemət nədir?”
Buyurdu:
“Həqiqi nemət Əmirəlmöminin Əli ibn Əbu Talibin (ə) və onun Əhli-beytinin məhəbbətidir. Allah-taala Qiyamət günü bəndələrdən soruşacaq: Sizə Əlinin və onun ailəsinin məhəbbəti nemətini verdiyim zaman, bunun şükrünü necə yerinə yetirdiniz?” [5]
Bu söz yalnız bir etiqadi həqiqəti bəyan etmir, həm də Peyğəmbər yolunun davamı və vilayət çərçivəsində təcəlli edən tövhid ruhudur.
Əli (ə) ilə itaət və birlik
İmam Sadiq (ə) Əlinin (ə) dostlarının əzaba düçar olmayacağı barədə buyurur:
“Əmirəlmömininin (ə) dəvətində onun köməkçisi və tərəfdarı olun, onun sevənləri ilə sülh içində olun, düşmənləri ilə isə mübarizə aparın. Çünki Əli hidayətə çağırdı, Allah yolunda addımladı, Peyğəmbər onu sevdi, Allah da onu sevdi. Allahın sevdiyi kəsi isə əzablandırmaz.” [6]
Qiyamətdə cənnət və cəhənnəmin sahibi
İmam Sadiq (ə) belə buyurmuşdur:
“Qiyamət günü uca bir minbər qurular və bütün məxluqat onu görər. Sonra bir kişi onun üzərinə qalxar. Sağ tərəfində bir mələk, sol tərəfində isə başqa bir mələk dayanmış olar.
Sağ tərəfdəki mələk nida edər:
Ey Allahın bəndələri! Baxın! Bu Əli ibn Əbu Talibdir (ə); o, cənnətin sahibidir! Rəbbinin izni ilə istədiyini cənnətə daxil edər.
Sol tərəfdəki mələk isə belə nida edər:
Ey Allahın bəndələri! Bilin! Bu Əli ibn Əbu Talibdir (ə); o, cəhənnəmin də sahibidir! Rəbbinin izni ilə istədiyini cəhənnəmə daxil edər.” [7]
Cəhənnəmdən çıxmayanlar kimlərdir?
İmam Sadiqin (ə) baxışına görə, Mövlanın düşmənləri cəhənnəmdə əbədi qalacaqlar. Mənsur ibn Hazim deyir ki, İmam Sadiqdən (ə) soruşdum:
“Cəhənnəmə daxil olduqdan sonra heç vaxt çıxmayanlar varmı?”
Buyurdu:
“Bəli, Əmirəlmömininin (ə) düşmənləri; onlar cəhənnəm odunda əbədi qalacaqlar.” [8]
Əmirəlmömininin düşməninin aqibəti
İmam Sadiq (ə) buyurur:
“Əgər Əmirəlmömininin (ə) düşməni Fərat çayının yanından keçsə, Allahın bu bol nemətindən içsə, əvvəl “Bismillah”, sonra “Əlhəmdulillah” desə belə, bu onun üçün murdar ət, tökülmüş qan və ya donuz əti yemək kimidir.” [9]
İmam Sadiq (ə) Əmirəlmömininin bənzərsiz məqamını xatırladaraq — cənnət və cəhənnəm üzərindəki ixtiyardan tutmuş şiələrin üzlərinin nurani olmasına qədər — nicat yolunu aydın şəkildə göstərmişdir. Onun şəhadətinə yaxın söylədiyi bu sözlər nəsillər üçün etiqadi vəsiyyətdir: kim Əmirəlmömininin (ə) vilayətini qoruyarsa, dünyada hidayətə, axirətdə isə nicata çatacaq.
Mənbə
[1] Müfid, Məhəmməd ibn Məhəmməd, əl-İrşad, c. 2, s. 180.
[2] Məclisi, Məhəmmədbaqir, Biharül-Ənvar, c. 47, s. 1.
[3] əl-Yəqin bi ixtisas Mövlanə Əli (ə) bi imərət əl-möminin, c. 1, s. 182.
[4] Müstədrək əl-Vəsail, c. 16, s. 25.
[5] Biharül-Ənvar, c. 100, s. 330.
[6] Biharül-Ənvar, c. 39, s. 201.
[7] Bəsair əd-Dərəcat, c. 8, bab 18 / İləl əş-Şərai, c. 1, s. 164.
[8] Təfsir Əyyaşi, c. 1, s. 317.
[9] əl-Kafi, c. 8, s. 161.
