Həzrət Ramazan ayının ibadət və bərəkətlərindən faydalanmağı şəxsi sağlamlığa diqqət və düzgün qidalanma ilə bağlayır.
Təmizlik və bəzək; diş təmizliyi
Əmirəlmöminin Əli (ə) hədislərdə göz sürmə çəkməyi icazəli sayır. [1] Halbuki bəzi hədislərə görə, göz sürmə çəkmək bəzən orucu pozur.
Həzrət başqa bir hədisdə oruc tutanlara səhər vaxtı diş fırçalamağı tövsiyə etmişdir və əgər fırçanın nəmi orucu poza bilər deyə bir şübhə yaranarsa, su ilə ağız çalmanın (məzmezə etməyin) icazəli olduğunu, çünki bu suyun nəminin daha çox olduğunu, göstərmişdir. [2]
Beləliklə, diş fırçalamaq həm sağlamlıq, həm də gözəllik və nəfəsin təmizliyi üçün önəmlidir. Həzrətin oruc tutanlara səhər və günün sonunda diş fırçalamağı tövsiyə etməsi [3] bunu göstərir.
Sağlamlıq və düzgün qidalanma; iki əsas yemək
Əmirəlmöminin Əli (ə) hədisdə sübh və iftar yeməklərini yeməyi, ən azı iftarda yarım xurma və sübhdə bir qurtum su içməyi vacib sayır. [4]
Həzrət başqa bir hədisdə bildirir ki, Ramazan ibadətinin fəzilətini dərk etmək, sağlamlığı qorumaq və bədənin əsas ehtiyaclarını təmin etməkdən asılıdır; orucun bərəkətini almaq sübh yeməyinə, gecə ibadətini isə gündüz qısa yuxuya bağlayır. [5]
Həzrət həmçinin xurma, un və buğda ilə hazırlanan şirniyyatlar kimi bəzi qidaları tövsiyə etmiş, sübh yeməyindən sonra və iftardan əvvəl dişləri fırçalamağı məsləhət görmüşdür. [6][7]
Əvvəlcə namaz, sonra yemək
Əmirəlmöminin Əli (ə) iftarda əvvəlcə namaz qılmağı tövsiyə edir, yalnız yemək masası hazırlanmışsa yeməkdən əvvəl icazə verir. [8] Bunun məqsədi həm diqqəti namazda saxlamaq, həm də yemək zamanı ağızda əmələ gələn həzm şirələrinin bədənin sağlamlığına zərər verməsinin qarşısını almaqdır.
Sübh yeməyinin ən uyğun vaxtı
Həzrət sübh yeməyini azanla əlaqədar gecikdirməyi və iftarı isə azanla əlaqədar tezləşdirməyi tövsiyə etmişdir. [9]
Ramazan ayında tövsiyə olunan qidalar
Həzrətin Ramazan ayında tövsiyə etdiyi qidalar arasında xurma, arpa çörəyi, duz və süd xüsusi önəm daşıyır. [10][11]
Bundan əlavə, qidanın növü, keyfiyyəti və istehlak vaxtı, həmçinin digər sağlamlıq tövsiyələri Hicaz və Kufə kimi bölgələrin şəraitinə görə müəyyən edilmiş ola bilər. Bu səbəbdən, məlum prinsiplər və dəyişkən tövsiyələr haqqında araşdırmalar aparmaq lazımdır.
Mənbələr
- Abdullah ibn Cəfər Humeyri Qumı, Qurb əl-İsnad, tədqiq: Məssisə əl-Bəyt lə-İhya əl-Turath, Qum: Mehr, 1413 H.Q., s.89
- Eyni; Beyhqi, əl-Sunan əl-Kübrə, Beyrut: Dər əl-Fikr, c.4, s.274
- Humeyri Qumı, əvvəlki, s.89
- Qazi Noman, Dəaim əl-İslam, tədqiq: Asif ibn Əli Əsgər Feyzi, Qahirə: Dər əl-Məaref, 1383 H.Q., c.1, s.271
- Məhəmməd ibn Nu’man Mufid, əl-Muqniə, tədqiq: İslam Nəşriyyatı, Qum, 1410 H.Q., s.317; Məhəmməd ibn Həsən Fətal Nişaburi, Rovzət əl-Vaizin, tədqiq: Seyid Məhəmməd Məhdi Seyid Həsən Xorsan, Qum: Şərif Rəzi Nəşriyyatı, s.341
- Şeyx Soduq, əvvəlki, c.2, s.136
- Humeyri Qumı, əvvəlki, s.89
- Qazi Nu’man, əvvəlki, c.1, s.280
- Eyni
- Məhəmməd Baqir Məclisi, Bihar əl-Ənvar, tədqiq: Məhəmməd Baqir Behbudi və digərləri, Beyrut: Məsisə əl-Vəfa, c.40, s.325
- Əhməd ibn Məhəmməd ibn Xalid Barqi, əl-Məhasin, tədqiq: Seyid Cəlaləddin Hüseyni, Tehran: Dər əl-Kutub əl-İslamiyyə, 1330 H.Q., c.2, s.491
