Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmməd Cəfər Təbsi “Böyük Qədir Xum hadisəsinin tarix boyu təhrifləri” adlı yazısında belə qeyd edir:
Bu şübhə belə irəli sürülür ki, əgər “Qədir Xum hədisi” səhihdirsə, niyə Buxari (vəfatı 256 hicri) öz “Səhih” əsərində ona heç bir şəkildə toxunmamışdır?
Həqiqət və reallıq
Birinci cavab
Bu şübhə “Səhih Buxari”də hər hansı hədisin qeyd olunub-olunmamasını hədisin səhihliyi üçün əsas meyar kimi qəbul etməyə dayanır.
Doğrudan da, belə bir meyarı qəbul etməyin nə elmi, nə də məntiqi əsası vardır. Əgər bir şəxs “Səhih Buxari”də qeyd olunmayan hədisləri etibarsız saysa, o zaman “Hədisi-Səqəleyn” kimi bir çox məşhur və qəbul olunmuş hədisləri də rədd etməli olar. Halbuki heç bir müsəlman belə bir nəticəni qəbul etmir.
İkinci cavab
Əsas irad əslində Buxariyə yönəlməlidir: niyə o, təvatür həddinə çatan “Qədir Xum hədisi”ni öz “Səhih”ində qeyd etməmişdir?
Diqqətəlayiqdir ki, Buxari ilə eyni dövrdə yaşamış Müslim “Səhih” əsərində Qədir Xum hədisini nəql etmişdir.
Üçüncü cavab
Buxari bütün səhih hədisləri kitabına daxil etmək öhdəliyini götürməmişdir. O, əsərinin həddindən artıq uzanmaması üçün bir çox səhih hədisləri bilərəkdən kitabına daxil etməmişdir.
İbn Həcər (Buxarinin şərhçilərindən biri) “Səhih Buxari”nin müqəddiməsində belə yazır:
“Buxari bütün səhih hədisləri toplamağı öhdəsinə götürməmişdir. O demişdir ki, mən yalnız səhih hədisləri qeyd etmişəm, lakin qeyd etmədiyim səhih hədislər daha çoxdur. Nəsəfi (Buxarinin tələbəsi) də ondan eşitmişdir ki, o demişdir: ‘Kitabımda yalnız səhih hədisləri qeyd etdim, lakin kitabın uzun olmaması üçün digər səhih hədisləri daxil etmədim.’” [1]
Mənbələr
[1] “Fəth əl-Bari”, c. 1, s. 5
