Bəni-Qüreyzə qəzvəsi Mədinə yəhudiləri ilə bağlı Peyğəmbərin son qəzvələrindən biri idi. Bu hadisə hicrətin 5-ci ilində, zilqədə ayının 23-cü günü baş verdi. Səbəb isə Bəni-Qüreyzə yəhudilərinin əhdlərini pozaraq Xəndək qəzvəsində müşriklərlə birləşməsi idi.
Əhzab müharibəsinin fitnəsi Əmirəlmöminin Əlinin (ələyhis-salam) fədakarlığı və yəhudilərin əfsanəvi qəhrəmanı Əmr ibn Əbdüvüddün öldürülməsi ilə uğursuzluğa düçar oldu və Bəni-Qüreyzənin mövqeyi təhlükəyə düşdü.
Bayrağın verilməsi
Hicrətin 5-ci ilində Allah Rəsulu öz səhabələri ilə birlikdə bu tayfanı cəzalandırmaq və Mədinənin təhlükəsizliyini qorumaq üçün onların qalalarına doğru ordu göndərdi və qalaları mühasirəyə aldı.
Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) Əmirəlmöminin Əlini (ələyhis-salam) çağıraraq Bəni-Qüreyzə qəzvəsinin bayrağını ona verdi. Bu, Xəndək qəzvəsində istifadə olunmuş və o vaxtdan bəri açılmamış bayraq idi. Bu hadisə Əmirəlmömininin Allah Rəsulunun yanında xüsusi məqamını göstərirdi. (1)
Bəni-Qüreyzənin mühasirəsi
Yəhudilər düşünürdülər ki, mühasirə tezliklə başa çatacaq. Lakin mühasirə 25 gecə davam etdi və onlar Əmirəlmömininin (ələyhis-salam) ciddi təhdidindən sonra təslim olmağa məcbur oldular.
Mühasirə uzandıqda Əmirəlmöminin Əli (ələyhis-salam) belə nida etdi: “Ya əmim Həmzə kimi şəhid olacağam, ya da bu qalanı fəth edəcəyəm.”
Onun bu açıq təhdidi qaladakı sakinlərin Səd ibn Məazın hökmünü qəbul etməyə hazır olduqlarını elan etmələrinə səbəb oldu. Beləliklə, Bəni-Qüreyzə xarici hakimliyə və hökmə boyun əydi. (2)
Əmirəlmömininin (ələyhis-salam) missiyası
Əhzab qoşunu qaçdıqdan sonra Allah Rəsulu (sallallahu əleyhi və alih) Bəni-Qüreyzə yəhudilərinə tərəf yürüş etdi. O, Əmirəlmöminini (ələyhis-salam) Xəzrəc qəbiləsindən 30 nəfərlə birlikdə onların yanına göndərdi ki, vəziyyəti araşdırsın və Bəni-Qüreyzənin hələ də qalalarında olub-olmadığını yoxlasın.
Əmirəlmöminin (ələyhis-salam) qalanın divarlarına yaxınlaşanda onların Peyğəmbərə və özünə qarşı nalayiq sözlər və təhqirlər söylədiklərini eşitdi. Bundan sonra Allah Rəsulunun yanına qayıdaraq vəziyyəti ona xəbər verdi.
Peyğəmbərin əmri
Peyğəmbər (sallallahu əleyhi və alih) Əmirəlmömininə (ələyhis-salam) buyurdu:
“Onları öz hallarına burax. Tezliklə Allah bizi onlara qalib edəcək. Səni Əmr ibn Əbdüvüddə qalib edən Allah səni heç vaxt xar etməz. Bu yerdə dayan və camaatın sənə qoşulmasını gözlə. Mən sənə Allahın köməyini müjdə verirəm. Allah düşmənlərin qəlbinə saldığı qorxu və vahimə ilə sənə yardım edəcək.”
Bəni-Qüreyzənin qorxusu
Əmirəlmöminin Əli (ələyhis-salam) buyurur:
“İnsanlar mənim ətrafıma toplandılar və yola düşdüm. Bəni-Qüreyzənin qalalarının divarlarına yaxınlaşanda onlar divarın üstündən boylandılar. Məni görəndə onlardan biri qışqırdı:
Əmrin qatili gəldi!
Başqa biri fəryad etdi:
Əmrin qatili sizə tərəf gəlir!
Onlardan bəziləri də qışqıraraq eyni sözü bir-birlərinə deyirdilər. Allah-Taala onların qəlbinə qorxu saldı. Sonra bir nəfərin belə rəcəz oxuduğunu eşitdim:
Əli Əmri öldürdü,
Əli şahini ovladı,
Əli dayağı sındırdı,
Əli işi möhkəmləndirdi,
Əli pərdəni parçaladı.’
Bəni-Qüreyzənin nalayiq sözləri
Əmirəlmöminin (ələyhis-salam) buyurdu:
“Öz-özümə dedim: İslamı qalib edən, şirk və bütpərəstliyi kökündən qoparan Allaha həmd olsun.
Mən Bəni-Qüreyzəyə tərəf gedərkən Peyğəmbər Xatəm mənə buyurdu:
Get Allahın bərəkəti və ümidi ilə; çünki Allah onların torpaqlarını, evlərini və mallarını sizə vəd etmişdir.
Mən də Uca Allahın yardımına tam yəqin və arxayınlıqla onların tərəfinə yollandım. Nəhayət, müharibə bayrağını onların qalasının divarının yanında yerə sancdım. Onlar qalalarından çıxıb mənim qarşıma gəldilər və Allah Rəsuluna söyüşlər yağdırdılar.
Mən onların Peyğəmbərə söylədiyi təhqirləri eşidəndə istəmədim ki, bu sözlər Həzrətin qulağına çatsın. Buna görə Allah Rəsulunun yanına qayıtmaq istədim. Elə bu vaxt gördüm ki, Həzrət gəlib onların söyüşlərini eşitdi və belə nida etdi:
Ey meymun və donuz qardaşları! Biz bir qövmün diyarına daxil olduqda, xəbərdar edilmiş şəxslərin günü qara olar! (3)
Bəni-Qüreyzə başçısının mühakiməsi
“Həyy ibn Əxtəb” həmin dövrdə yəhudilərin və Bəni-Qüreyzənin başçısı və böyüyü idi. O, Peyğəmbər Xatəmə ən sərt şəkildə qarşı çıxan və İslamla müsəlmanlara düşmənçilikdə öncüllərdən olan şəxslərdən idi. Onu mühakimə üçün Əmirəlmömininin (ələyhis-salam) hüzuruna gətirdilər.
O dedi:
“Belə öldürülmək şərəflidir; çünki bu, şərəfli və böyük bir kişinin əli ilə həyata keçirilir.” (4)
Əmirəlmöminin (ələyhis-salam) Həyy ibn Əxtəbi gətirən şəxsə buyurdu:
“Onu gətirərkən yolda nə deyirdi?”
Həmin şəxs dedi:
“O deyirdi: Allaha and olsun, mən Peyğəmbərlə düşmənçilik etdiyim üçün özümü qınamıram. Allahın zəlil etdiyi şəxs zəlil olacaqdır. Əxtəbin oğlu bacardığı qədər çalışdı və mümkün olan hər yolla izzətə çatmağa səy etdi.
Bu sözlər onun Allah Rəsuluna qarşı düşmənçiliyindən peşman olmadığını göstərirdi.
Əmirəlmöminin (ələyhis-salam) buyurdu:
“Əxtəbin oğlu öz küfrü yolunda çalışıb-vuruşdu. Sonra onu zorla camaatın gözü qarşısında bizim yanımıza gətirdilər. Mən onu qılıncla vurdum və nəhayət, əlləri bağlı halda cəhənnəmin dibinə düşdü. Kafirlərin dönüş yeri budur. Amma Allaha itaət edən şəxs əbədi olaraq cənnətə daxil olacaqdır.”
Həyy ibn Əxtəbin edamı və ölümündən əvvəl söylədiyi sözlər bəzi yəhudi rəhbərlərinin İslam və Peyğəmbər Xatəmə qarşı düşmənçiliyinin nə qədər dərin olduğunu göstərirdi. Bu hadisə həmçinin Bəni-Qüreyzənin Mədinədəki gücünün sona çatdığını və müsəlmanların bu şəhərdəki mövqeyinin möhkəmləndiyini göstərirdi.
Əmirəlmömininin (ələyhis-salam) şeir söyləməsi
Həyy ibn Əxtəbin edam hökmü icra edildikdən sonra Əmirəlmöminin Əli (ələyhis-salam) onun haqqında bir şeir söylədi və həmin şeirdə bu fanatik yəhudinin acı aqibətinə işarə etdi.
Bu şeirdə buyurdu ki, “Həyy ibn Əxtəb” İslam Peyğəmbəri ilə müharibə etdiyinə görə heç vaxt peşman olmadı və ömrünün son anlarına qədər küfr və İslama düşmənçilik üzərində qaldı.
Həzrət həmçinin vurğuladı ki, Həyy ibn Əxtəb küfrü və azğınlığı səbəbilə ilahi əzaba düçar oldu və sonda cəhənnəmə yuvarlandı. (5)
Həyy ibn Əxtəbin edamı və ölümündən əvvəl söylədiyi sözlər bəzi yəhudi rəhbərlərinin İslam və Peyğəmbər Xatəmə qarşı düşmənçiliyinin dərinliyini göstərirdi. Bu hadisə həmçinin Bəni-Qüreyzənin Mədinədəki gücünün sona çatdığını və müsəlmanların bu şəhərdəki mövqeyinin möhkəmləndiyini göstərirdi.
Mənbələr
- Əl-Məğazi, cild 2, səhifə 497.
- Əs-Sirətün-Nəbəviyyə, cild 3, səhifə 250 / Tarixi-Təbəri, cild 2, səhifə 246.
- Əl-İrşad (Müfid), cild 1, səhifə 109.
- Əl-İrşad (Müfid), cild 1, səhifə 99.
- Əl-İrşad, cild 1, səhifə 112.
