İslam Peyğəmbərinin ilk müdafiəçisi – Həzrət Əbdülmüttəlib

İslam Peyğəmbərinin ilk müdafiəçisi – Həzrət Əbdülmüttəlib

Sonuncu Peyğəmbərin (s) həyatından cəmi səkkiz bahar ötmüşdü ki, mehriban babası Əbdülmüttəlibin vəfat xəbəri ona çatdı. Kiçik qəlbi kədərlə doldu və göz yaşları yanaqlarından süzüldü. Anasından sonra indi də onun dayağı və himayədarı dünyadan köçmüşdü. Lakin bu acı hadisələr illər sonra Allahın mesajını insanlara sevgi və mərhəmətlə çatdırması üçün onda böyük bir mənəvi gücə çevrildi.

Həzrət Əbdülmüttəlibin Allah Rəsuluna (s) himayədarlıq etməsi onun şəxsiyyətinə dərin təsir göstərmiş və həyatında mühüm dönüş nöqtəsi olmuşdur. Əbdülmüttəlib Peyğəmbərə (s) xüsusi məhəbbət bəsləyir, onun böyüməsi və tərbiyəsində mühüm rol oynayırdı.

Əmirəl-möminin Əli (ə) də babası Əbdülmüttəlibi imanlı bir insan hesab edir və onun öz qəbiləsində əxlaqi dəyərlərin yayılmasında mühüm rol oynadığını bildirirdi.

Peyğəmbərin himayədarı

İslam Peyğəmbərinin (s) böyük babası Əbdülmüttəlib ibn Haşim Məkkədə Qüreyşin nüfuzlu və hörmətli şəxsiyyətlərindən biri idi. O, yalnız Qüreyş qəbiləsinin başçısı deyil, həm də Kəbənin işlərinə rəhbərlik edən şəxs hesab olunurdu. Peyğəmbərin atası Abdullahın vəfatından sonra Əbdülmüttəlib Həzrət Məhəmmədin (s) himayəsini öz üzərinə götürdü və ona xüsusi məhəbbət və qayğı ilə yanaşdı. Allah Rəsulunun (s) həyatının bu dövrü Əbdülmüttəlibin himayəsi və diqqəti altında keçdi. Nəhayət, Peyğəmbərin (s) səkkiz yaşında olduğu zaman, hicrətdən 45 il əvvəl, 10 Rəbiül-əvvəl tarixində Əbdülmüttəlib dünyasını dəyişdi. (1)

Həzrət Əbdülmüttəlibin öncəgörməsi

Sonuncu Peyğəmbərin (s) böyük babası ona xüsusi məhəbbət bəsləyirdi. Əbdülmüttəlibin Həzrət Məhəmmədə (s) göstərdiyi bu xüsusi diqqət onun nəvəsinin gələcəkdə tutacağı yüksək məqamdan xəbərdar olduğuna dair əlamətlərdən biri idi.

İbn Abbas belə nəql etmişdir: «Əbdülmüttəlib üçün Kəbənin kölgəsində bir xalça sərilirdi və ona hörmət əlaməti olaraq həmin xalçanın üzərində ondan başqa heç kim oturmurdu. Əbdülmüttəlibin oğulları onun gəlməsini gözləyərək xalçanın ətrafında toplaşardılar. Həmin vaxt uşaq olan İslam Peyğəmbəri (s) gəlib xalçanın üzərində oturardı. Peyğəmbərin əmiləri bundan narahat olar və onu geri çəkmək istəyərdilər. Lakin Əbdülmüttəlib bunu gördükdə deyərdi:

“Oğlumu rahat buraxın. Allaha and olsun ki, onun böyük bir məqamı olacaq. Mən elə bir gün görürəm ki, o, sizin rəhbəriniz olacaq. Onun alnında insanlara rəhbərlik edəcəyinə dair bir əlamət görürəm.” (2)

Həzrət Əbdülmüttəlibin öncəgörməsi

Bir rəvayətdə Əmirəl-möminin Əli (ə) öz atası və böyük babasının tövhid dininə bağlılığına işarə etmiş və onları iman sahibi insanlar kimi təqdim etmişdir.

İmam Əlinin (ə) səhabələrindən olan Əsbağ ibn Nəbatə Əmirəl-möminin Əlidən (ə) belə nəql etmişdir:

«Allaha and olsun ki, nə atam heç vaxt bütə sitayiş etmişdir, nə babam Əbdülmüttəlib, nə Haşim, nə də Əbdü Mənaf.»

Soruşdular: «Bəs onlar nəyə ibadət edirdilər?»

Həzrət Əli (ə) buyurdu: «Onlar İbrahimin dininə bağlı idilər və Kəbəyə doğru namaz qılırdılar.» (3)

Bəyənilən adətlərin banisi

Allah Rəsulundan (s) nəql olunan bir rəvayətə görə, Əbdülmüttəlib cahiliyyət dövründə İslamda da təsdiq edilən və bəziləri sonradan dini hökmlərə çevrilən beş bəyənilən adətin əsasını qoymuşdur.

İmam Sadiq (ə) Allah Rəsulundan (s) belə nəql etmişdir ki, Peyğəmbər (s) Əmirəl-möminin Əliyə (ə) buyurdu:

«Ey Əli! Əbdülmüttəlib cahiliyyət dövründə beş adətin əsasını qoydu ki, Allah-Taala onları İslamda da davam etdirdi və təsdiqlədi.

Birincisi: Ataların evləndiyi qadınlarla övladlarının evlənməsini haram etdi. Allah-Taala bu barədə Nisa surəsinin 22-ci ayəsini nazil etdi:

“Atalarınızın nikahlandığı qadınlarla nikahlanmayın.”

İkincisi: Tapdığı xəzinənin beşdə birini (xümsünü) sədəqə verdi. Allah-Taala bu barədə Ənfal surəsinin 41-ci ayəsini nazil etdi:

“Bilin ki, əldə etdiyiniz hər hansı qənimətin beşdə biri Allaha, Peyğəmbərə, onun yaxınlarına, yetimlərə, yoxsullara və yolda qalanlara məxsusdur.”

Üçüncüsü: Zəmzəm quyusunu qazdıqda onu hacıların istifadəsinə və suvarılmasına ayırdı. Allah-Taala Tövbə surəsinin 19-cu ayəsində buyurdu:

“Siz hacılara su verməyi və Məscidül-həramı abadlaşdırmağı Allaha və axirət gününə iman gətirən şəxsin əməli ilə eyni hesab edirsinizmi?”

Dördüncüsü: Bir insanın öldürülməsi üçün kəffarəni yüz dəvə müəyyən etdi. Allah-Taala bunu İslamda da qüvvədə saxladı.

Beşincisi: Qüreyş Kəbəni təvaf etməyin sayını müəyyənləşdirməmişdi. Lakin Əbdülmüttəlib təvafı yeddi dövrə məhdudlaşdırdı və Allah-Taala bunu İslamda da qəbul etdi.

Ey Əli! Əbdülmüttəlib bütlərin və fal oxlarının vasitəsilə fal açmaz, bütlərə ibadət etməz, bütlər üçün ucaldılmış qurbangahlarda kəsilən heyvanların ətindən yeməz və deyərdi: “Mən İbrahimin dininə bağlıyam.”» (4)

Top of Form

Həzrət Əbdülmüttəliblə fəxr etmək

Əmirəl-möminin Əli (ə) Müaviyəyə yazdığı məktubda onun əcdadlarının üstünlüyünü, eləcə də Əbdülmüttəlib övladlarının cəsarət və mətanətini xatırladır.

Əmirəl-möminin Əli (ə) Müaviyənin «Biz hamımız Əbdü Mənafın övladlarıyıq» deməsinə cavab olaraq buyurmuşdur:

«“Biz hamımız Əbdü Mənafın övladlarıyıq” deməyinə gəlincə, bəli, belədir! Lakin heç vaxt Üməyyə Haşim kimi, Hərb Əbdülmüttəlib kimi, Əbu Süfyan da Əbu Talib kimi ola bilməz. Həmçinin mühacirlər heç vaxt azad edilmişlərlə eyni ola bilməzlər.» (5)

Daha sonra Əmirəl-möminin Əli (ə) öz əcdadlarının cəsarətini vurğulayaraq Müaviyəyə yazır:

«Əbdülmüttəlib övladlarının düşməndən qaçdığını və qılıncdan qorxduğunu harada görmüsən?» (6)

Peyğəmbərin (s) ağlaması

Həzrət Əbdülmüttəlib 82 yaşında (başqa bir rəvayətə görə 110 yaşında) Məkkədə vəfat etmişdir. Bu hadisə hicrətdən 45 il əvvəl, Rəbiül-əvvəl ayının 10-da baş vermişdir. Əbdülmüttəlib vəfat edərkən Allah Rəsulunun (s) cəmi səkkiz yaşı var idi.

Sonuncu Peyğəmbər (s) babasının vəfatından çox təsirlənmiş və onun cənazəsinin arxasınca ağlamışdır. Allah Rəsulunun dayəsi Ümmü Əymən nəql etmişdir ki, həmin gün Allah Rəsulu (s) çoxlu göz yaşı tökürdü.

Bu ağlama Peyğəmbərin (s) böyük babası Əbdülmüttəlibə olan dərin məhəbbət və ehtiramının göstəricisi idi. (7)

 Mənbələr

1. Əs-Sirətün-Nəbəviyyə, cild 1, səh. 169.
2. Biharül-ənvar, cild 15, səh. 142; Üsuli-Kafi, cild 1, səh. 448.
3. Biharül-ənvar, cild 15, səh. 144.
4. Biharül-ənvar, cild 74, səh. 46.
5. Nəhcül-bəlağə, 17-ci məktub.
6. Nəhcül-bəlağə, 28-ci məktub.
7. Ət-Təbəqatül-kübra, cild 1, səh. 94.

Bottom of Form

Bottom of Form