Səqifənin kölgəsinin haqq səmasının üzərinə ağır düşdüyü günlərdə Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) evi tarixin yaralarının mərkəzinə çevrildi. Mütəqilər Mövlasının evinə zorla beyət almaq məqsədilə edilən hücum nəticəsində Fatimənin (səlamullahi əleyha) pak övladının düşürülməsi baş verdi və İslamın varlığına əbədi bir yara vuruldu.
Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) şəhadətindən sonrakı günlər Səqifə hadisəsinin baş verməsi və ardınca cərəyan edən qarışıq siyasi proseslərlə başladı. Bu, İslam tarixinin ən acı hadisələrindən biri olan Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) evinə hücuma gətirib çıxaran çətin bir dövr idi. Məcburi beyət almaq üçün göstərilən bu təzyiq yalnız Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) evinin hörmətini pozmaqla kifayətlənmədi, həm də həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) ağır yaralanmasına və nəticədə altı aylıq dölü həzrət Möhsünün (əleyhis-salam) şəhadətinə səbəb oldu. Adını mübarək Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qoyduğu körpə…
Səqifənin yenidən nəzərdən keçirilməsi və İmamın Quranı və imaməti müdafiə etməsi
Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) şəhadətindən sonra baş verən siyasi təlatümlər içərisində Quranla Əhli-beytin ayrılmaz bağlılığını möhkəmləndirmək cəhdi cəmiyyətin laqeydliyi və Əhli-beytin müqəddəs məkanına hücumla qarşılaşdı.
Əbu Bəkrlə ərəblər və digər şəxslər tərəfindən beyət edilməsi prosesi Peyğəmbər Əkrəmin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) dəfn mərasiminin başa çatması ilə eyni vaxtda baş verdi.
Ömər ibn Xəttab Əbu Bəkrə beyət etdi və onun əlini sıxdı. Ardınca həmin vaxt Mədinəyə gəlmiş bir qrup ərəb və «müəlləfətül-qülub»dan olan bəzi şəxslər ona beyət etdilər, digərləri də onların ardınca getdilər. Bu hadisənin xəbəri Əmirəlmömininə (əleyhis-salam) çatanda o həzrət artıq Bəni-Haşim və Salman, Əbu Zərr, Miqdad, Əmmar, Hüzeyfə, Übey ibn Kəb və digər təxminən qırx nəfər səhabə ilə birlikdə Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qüslü, hənutu, kəfəni, dəfn hazırlıqları və dəfni, eləcə də onun mübarək cənazəsinə namaz qılınması işlərini başa çatdırmışdı.
Bundan sonra Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) ayağa qalxdı, Allaha həmd-səna etdi və sonra buyurdu:
«Əgər imamət Qüreyşə məxsusdursa, mən Qüreyş içərisində ona hamıdan daha layiqəm. Əgər Qüreyşə məxsus deyilsə, onda ənsarın da öz iddiasında haqqı vardır.»
Sonra onlardan uzaqlaşaraq öz evinə qayıtdı və ona tabe olan müsəlmanlarla birlikdə orada qaldı.
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) buyurdu:
«Mənim üçün Allahın beş peyğəmbərində nümunə vardır:
Nuhda — o zaman ki, dedi: “Ey Rəbbim! Mən məğlub edilmişəm, mənə yardım et.”
İbrahimdə — o zaman ki, dedi: “Sizdən və Allahdan başqa ibadət etdiklərinizdən uzaqlaşıram.”
Lutda — o zaman ki, dedi: “Kaş ki, sizə qarşı gücüm olaydı və ya möhkəm bir dayağa sığınaydım.”
Musada — o zaman ki, dedi: “Sizdən qorxduğum üçün aranızdan qaçdım.”
Harunda — o zaman ki, dedi: “Bu qövm məni zəif saydı və az qala məni öldürəcəkdi.”»
Xalqın Qurana və İmama qarşı etinasızlığı
Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) ədaləti bərqərar etmək məqsədilə Quranla Əhli-beytin ayrılmazlığı barədə Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) hədisinə istinad etməsi, insanların Allahın Kitabına və onun vilayətinə ehtiyacının olmadığını qəti şəkildə rədd etmələri ilə qarşılaşdı.
Bundan sonra Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) Quranı topladı və onu bir parçaya bükərək insanların yanına gətirdi. Parçanın ağırlığından altındakı parça səs çıxarırdı. O həzrət buyurdu:
«Bu, Allahın Kitabıdır. Mən onu Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) mənə əmr və tövsiyə etdiyi kimi, nazilolma ardıcıllığı əsasında toplamışam.»
Onlardan bəziləri dedilər: «Bunu burax və get.»
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) buyurdu:
«Rəsulullah (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) sizə buyurmuşdu: “Mən sizin aranızda iki qiymətli əmanət qoyub gedirəm: Allahın Kitabı və Əhli-beytim. Bu ikisi hovuzun başında mənə qovuşana qədər heç vaxt bir-birindən ayrılmayacaq. Əgər Allahın Kitabını qəbul edirsinizsə, məni də onunla birlikdə qəbul edin ki, onun içərisindəki ilahi hökmlər əsasında sizin aranızda hökm verim.”»
Onlar dedilər:
«Nə bu Kitaba ehtiyacımız var, nə də sənə. Onu özünlə apar; nə sən ondan ayrıl, nə də o səndən ayrılsın.»
Bundan sonra Əmirəlmöminin Əli (əleyhis-salam) onların yanından geri qayıtdı.
«Möhsün» — vilayətin ilk fədaisi
Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) Haqqın dərgahına köçdükdən sonra Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) və onun şiələri Peyğəmbərin onlarla bağladığı əhdə uyğun olaraq evdə qaldılar və qapını başqalarının üzünə bağladılar.
O həzrət və şiələri Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) onlara verdiyi əhd və tövsiyəyə əsasən öz evlərində qaldılar. Bu zaman onlar həzrətin evinə hücum etdilər, zorla evə daxil oldular, evin qapısını yandırdılar və Əmirəlmöminini (əleyhis-salam) zorla evdən çıxardılar. Dünya qadınlarının sərvəri həzrət Fatiməni (səlamullahi əleyha) isə qapı ilə divar arasında sıxdılar. Bunun nəticəsində onun övladı Möhsün (əleyhis-salam) düşdü.
Sonra Əmirəlmöminindən (əleyhis-salam) beyət almaq istədilər. Lakin o həzrət qəbul etməyərək buyurdu:
«Mən belə etməyəcəyəm.»
Dedilər:
«Səni öldürəcəyik.»
Həzrət buyurdu:
«Əgər məni öldürsəniz də, mən Allahın bəndəsi və Onun Rəsulunun qardaşıyam.»
Bundan sonra onun əlini açıb Əbu Bəkrə beyət etmək üçün onun əlinin üzərinə qoymaq istədilər. Lakin o həzrət əlini möhkəm yumruq şəklində sıxmışdı və onlar barmaqlarını aça bilmədilər. Beləliklə, əli hələ də yumruq halında bağlı olduğu halda, həmin bağlı əlini zorla Əbu Bəkrin əlinə vurdular. [1]
Mütəqilər Mövlasının ən acı günləri
Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) şəhadətindən sonra baş verən siyasi və mənəvi təlatümlər Səqifədə Əmirəlmöminindən (əleyhis-salam) beyət almaq üçün göstərilən amansız təzyiqlərlə birləşərək onun həyatının ən acı günlərini yaşamasına səbəb oldu.
İmam Səccad, İmam Baqir və İmam Sadiqin (əleyhimus-salam) səhabələrindən olan, etibarlı hədis ravisi və imamiyyə məzhəbinə mənsub Əmr ibn Əbil-Müqdam atasından, atası isə babasından belə nəql edir:
«Əmirəlmöminin Əlinin (əleyhis-salam) başına gələn həmin iki gündən daha ağır və ağrılı heç bir gün olmamışdır. Birinci gün Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) vəfat etdiyi gün idi. İkinci günə gəlincə, Allaha and olsun, mən Bəni-Saidə Səqifəsində Əbu Bəkrin sağ tərəfində oturmuşdum və insanlar onunla beyət edirdilər. Bu zaman Ömər ona dedi:
“Ey kişi! Əli səninlə beyət etməyənədək heç bir iş görmüş sayılmırsan. Odur ki, bir nəfəri onun yanına göndər ki, sənin yanına gəlib sənə beyət etsin.”
Ravi deyir: Əbu Bəkr Qunfuzu göndərdi və ona dedi:
“Əlinin yanına get və ona de: Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) xəlifəsinin dəvətinə cavab ver.”»
Vəhy evinə hücum
Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) Quran ayələrini bir yerə toplamaq səyləri Əbu Bəkrin tərəfdarlarından bir qrupunun onun evinə zorakı hücumu və qapının sındırılması ilə qarşılaşdı.
Əmr ibn Əbil-Müqdam sözünə belə davam edir:
«Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) buyurdu:
“Rəsulullah (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) mənə əmr etmişdir ki, ondan sonra Quranı toplayıb bir yerə gətirənədək evimdən çıxmayım. Çünki Quran xurma budaqları və çiyin sümükləri üzərində yazılaraq dağınıq halda qalmışdır.”
Qunfuz geri qayıtdı və Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) sözlərini Əbu Bəkrə çatdırdı. Ömər dedi:
“Qalx və həmin kişinin yanına get.”
Bundan sonra Əbu Bəkr, Ömər, Osman, Xalid ibn Vəlid, Müğeyrə ibn Şöbə, Əbu Übeydə Cərrah və Əbu Hüdeyzənin azad etdiyi qulamı Salim ayağa qalxdılar. Ravi də onlarla birlikdə getdi.
Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) düşünürdü ki, heç kim onun icazəsi olmadan evinə daxil olmayacaq. Buna görə də qapını bağlayıb bərkidərək qapalı saxladı.
Onlar evin qapısına çatanda Ömər ayağı ilə qapıya vurdu və onu sındırdı. Bu, xurma budaqlarından hazırlanmış bir qapı idi. Sonra evə daxil oldular və Əmirəlmöminini (əleyhis-salam) yaxasından tutaraq evdən çıxardılar.»
Xilafəti qəsb edənlərdən şikayət
Həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) şəhadətindən sonrakı çətinliklər qarşısında iztirabı və Rəbbinin dərgahında fəryad etmək istəyi Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) göstərişi və onun evə qayıtması ilə sakitləşdi.
Əmr ibn Əbil-Müqdam deyir:
«Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) evdən çıxaraq buyurdu:
“Ey Əbu Bəkr və Ömər! Ərimi məndən alıb məni dul qoymaq istəyirsinizmi?! Allaha and olsun, əgər ondan əl çəkməsəniz, saçlarımı dağıdacaq, yaxamı cıracaq, atamın qəbrinin yanına gedəcək və Rəbbimin dərgahında fəryad edəcəyəm.”
Sonra evdən çıxdı, Həsən və Hüseynin (əleyhiməs-salam) əllərindən tutaraq Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qəbrinə tərəf yollandı.
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) Salmana buyurdu:
“Ey Salman! Özünü Məhəmmədin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qızına çatdır. Çünki mən Mədinənin hər iki tərəfinin titrəyib alt-üst olduğunu görürəm. Allaha and olsun, əgər o belə etsə, çox keçməz ki, yer Mədinəni və orada olan hər kəsi öz qoynuna çəkər.”
Səlman deyir:
“Həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) yanına çatdım və dedim:
‘Ey Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qızı! Uca və müqəddəs Allah atanızı yalnız bir rəhmət olaraq göndərmişdir. Odur ki, geri qayıdın.’
Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) buyurdu:
‘Ey Salman! Artıq səbir etməyə taqətim qalmayıb. Məni burax ki, atamın qəbrinin yanına gedib Rəbbimin dərgahında fəryad edim.’
Səlman dedi:
‘Əli məni sizin yanınıza göndərib və geri qayıtmağınızı əmr edib.’
Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) buyurdu:
‘Onun sözünü eşidirəm və itaət edirəm.’
Beləliklə, geri qayıtdı.»
Məcburi beyət
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) həbs edildikdən və Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qəbrinin yanında onunla qarşılaşdıqdan sonra həzrəti Səqifəyə apardılar və Ömərin güclü təzyiqi altında beyət etməsi üçün onu ölümlə hədələdilər.
Əmr ibn Əbil-Müqdam hadisənin davamını belə nəql edir:
«Bu zaman Əmirəlmöminini (əleyhis-salam) yaxasından tutduqları halda evdən çıxardılar. Qılıncını qınından çıxarmış Zübeyr onların qarşısına gəlib fəryad etdi:
“Ey Əbdülmüttəlib övladları! Siz sağ olduğunuz halda Əli ilə belə rəftar edilirmi?!”
Sonra Ömərin üzərinə hücum etdi ki, qılıncla ona zərbə vursun. Xalid ibn Vəlid ona tərəf bir daş atdı. Daş Zübeyrin başının arxa hissəsinə dəydi və qılınc əlindən düşdü. Ömər qılıncı götürüb bir daşa vuraraq sındırdı.
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qəbrinin yanından keçərkən kədər içində buyurdu:
“Ey anamın oğlu! Bu qövm məni zəif və aciz hesab etdi və az qala məni öldürəcəkdi.”
Ravi deyir:
Əmirəlmöminini (əleyhis-salam) Əbu Bəkrin yanına, Səqifəyə gətirdilər. Ömər ona dedi:
“Beyət et.”
İmam buyurdu:
“Əgər beyət etməsəm, nə olacaq?”
Ömər dedi:
“O halda, Allaha and olsun, boynunu vuracağıq.”
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) buyurdu:
“O halda, Allaha and olsun, Allahın bəndəsini və Rəsulullahın (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) qardaşını öldürmüş olacaqsınız.”
Ömər dedi:
“Allahın bəndəsi olmağın və öldürülməyin — bəli. Amma Rəsulullahın qardaşı olmağın — xeyr.”
Bu söz onların arasında üç dəfə təkrarlandı.
Bu zaman Abbas irəli çıxaraq dedi:
“Ey Əbu Bəkr! Qardaşım oğluna qarşı yumşaq davran. Mən öhdəmə götürürəm ki, o, səninlə beyət edəcək.”
Sonra Abbas Əmirəlmömininin (əleyhis-salam) əlindən tutub Əbu Bəkrin əlinin üzərinə çəkdi və İmamı qəzəbli halda buraxdılar.
Əmirəlmöminin (əleyhis-salam) başını göyə qaldıraraq buyurdu:
“İlahi! Sən bilirsən ki, Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) mənə buyurmuşdu: «Onların sayı iyirmi nəfərə çatarsa, onlarla cihad et.» Bu, Sənin Kitabında buyurduğun həmin ayədir: «Əgər aranızda iyirmi səbirli şəxs olarsa, iki yüz nəfərə qalib gələr.» İlahi! Onların sayı hələ iyirmi nəfərə çatmayıb.”
Bu sözləri üç dəfə təkrar etdi və sonra geri qayıtdı. [2]
Müğirənin alnına həkk olunmuş hörmətsizlik sənədi
İmam Həsənin (əleyhis-salam) Müaviyə və onun tərəfdarları ilə qarşılaşarkən irəli sürdüyü sarsıdıcı dəlillərdən biri də həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) çəkdiyi əzabları xatırlatdığı və bununla Müğirə ibn Şöbənin ağır günahını və Peyğəmbərin (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) məqamına etdiyi hörmətsizliyi təsdiqlədiyi məqamdır.
İmam Həsənin (əleyhis-salam) Müaviyə və onun tərəfdarlarına qarşı gətirdiyi etiraz və dəlillərdən biri belə idi. Həzrət Müğirə ibn Şöbəyə xitab edərək buyurdu:
“Sən Allah Rəsulunun qızı Fatiməni vuran və onun bədənini qana bulayan həmin adamsan. O həzrət də məhz bunun nəticəsində öz övladını — bətnindəki körpəni saldı.”
İmam Həsən (əleyhis-salam) daha sonra bu əməlin səbəbinə işarə edərək buyurdu:
“Sən bunu ona görə etdin ki, Rəsulullahı (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) zəlil etmək, onun əmrinə qarşı çıxmaqla ona hörmətsizlik göstərmək istəyirdin.”
Həzrət anasının uca məqamını xatırladaraq sözünə belə davam etdi:
“Halbuki Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm) həzrət Zəhraya buyurmuşdu: «Ey Fatimə! Sən cənnət əhlinin qadınlarının sərvərisən.» Elə isə, ey Müğirə, bil ki, Allah səni cəhənnəm odunun yeminə çevirəcəkdir.” [3]
Mənbələr
[1] İsbatül-vəsiyyə, səh. 146.
[2] əl-İxtisas — Şeyx Müfid, cild 1, səh. 185.
[3] Biharül-ənvar, cild 43, səh. 197.
